အခန်း (၁၀၈၄-၁၀၈၆)

အခန်း ၁၀၈၄ ရှယ်ယာဈေးနှုန်း အလွန်မြင့်မားခြင်း

“သူဌေး၊ ဒါတွေက စီးပွားရေး မီဒီယာအချို့က ပေးပို့လာတဲ့ ဖိတ်စာတွေပါ။ ခင်ဗျား ဆက်ပြီး မပါဝင်ဖို့ ရွေးချယ်ဦးမှာလား” ရဲလ်ဖ်က စနစ်တကျ စီထားသော စာရွက်စာတမ်းများကို ဖုန်းယွီ၏ ရုံးစားပွဲပေါ်တွင် သပ်ရပ်စွာ တင်ပေးရင်း ပြောသည်။

“စိတ်မဝင်စားဘူး၊ မင်း စိတ်ဝင်စားတယ်ဆိုရင် ငါ့ကိုယ်စား သွားတက်လို့ ရတယ်” ဖုန်းယွီက ရယ်မောရင်း ပြောသည်။

“ကျွန်တော်တော့ မလုပ်တော့ပါဘူး၊ ကျွန်တော့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမြင်က သိပ်မကောင်းသေးပါဘူး။ ဒီနေ့ ခင်ဗျားရဲ့ လမ်းညွှန်မှု ကောင်းလို့သာ ဒီလို အောင်မြင်မှု ရတာပါ” ရဲလ်ဖ်က ကျိုးနွံစွာ ပြောသည်။

“တော်ပြီ၊ အခု လူအများအပြားက မင်းဟာ Fengyu Holding Group ရဲ့ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်နေပြီဆိုတာ သိကြတယ်။ နာမည်ကြီးချင်ရင်လည်း ကိစ္စမရှိပါဘူး၊ လူငယ်ဆိုတာ ဘယ်သူက အာရုံစိုက်ခံရတာကို မကြိုက်ဘဲ ရှိမလဲ” ဖုန်းယွီက ရဲလ်ဖ်၏ ပခုံးကို ပုတ်ကာ ပြောသည်။

ရဲလ်ဖ်၏ နှုတ်ခမ်းထောင့်များ နှစ်ချက် တုန်သွားသည်။ “လူငယ်” လား။ သူဌေးက ကျွန်တော့်ထက်တောင် ငယ်သေးတာ မဟုတ်ဘူးလား။

ရဲလ်ဖ်သည် ဖုန်းယွီကို စံနမူနာအဖြစ် မှတ်ယူပြီး ဖုန်းယွီကို အတုယူရန် ဆုံးဖြတ်ထားသည်။ သူသည် တစ်သက်လုံး ဖုန်းယွီကို ကျော်လွန်နိုင်မည်မဟုတ်ဟု ထင်သော်လည်း ပိုမိုလေ့လာသင်ယူနိုင်ပါက သူ့အတွက် အကျိုးကျေးဇူး အများကြီး ရှိမည်ဖြစ်သည်။

“သူဌေး၊ ဒါက ဖုန်းနဲ့ အင်တာဗျူးဖို့ ရက်ချိန်း စာရွက်အချို့ပါ။ ခင်ဗျား ကိုယ်တိုင် ထွက်စရာ မလိုပါဘူး။ ထိပ်တန်း မီဒီယာကြီးတွေပါပဲ၊ လက်ခံမလား” ရဲလ်ဖ်က ထပ်မံ မေးသည်။

ဖုန်း အင်တာဗျူး။ ဖုန်းယွီ အနည်းငယ် စိတ်ဝင်စားသွားသည်။

“ဘယ်လို မီဒီယာတွေလဲ”

“The New York Times၊ The Wall Street Journal၊ The Times၊ ပြီးတော့ အမေရိကန် ကေဘယ်ရုပ်သံလိုင်း (CNN)...”

“တော်ပြီ၊ အဲဒီ အမေရိကန် ကေဘယ်ရုပ်သံလိုင်းနဲ့ပဲ ချိန်းလိုက်ပါ။ တစ်နာရီကြာပြီးရင် ဆယ်မိနစ် ဖုန်း အင်တာဗျူး လက်ခံပေးမယ်”

ဖုန်းယွီသည် ဤအချိန်တွင် Microsoftကို ထပ်မံ ထိုးနှက်လိုက်ပါက အကျိုးသက်ရောက်မှု ပိုကောင်းမည်ဟု ရုတ်တရက် တွေးလိုက်သည်။

Microsoft နှင့် အဆက်အသွယ် ပြတ်တောက်သွားပြီ ဖြစ်သောကြောင့် ပိုမို ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ခြင်းက ပိုကောင်းသည်။ Microsoftနှင့် ပူးပေါင်းထားသော GBOX စီမံကိန်း၏ ရှယ်ယာ အပိုင်းကို ပေါလ် အယ်လန်က ရောင်းချရန် အဆိုပြုထားသည်ဟု သိရသည်။

ကံကောင်းစွာဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်စဉ်က သဘောတူညီချက်တစ်ခု လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ဖုန်းယွီတွင် ဦးစားပေး ဝယ်ယူခွင့်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဝယ်ယူမည့် ကုမ္ပဏီကို ဗီတိုအာဏာဖြင့် ပယ်ချနိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဖုန်းယွီက ဤရှယ်ယာကို မဝယ်လျှင်တောင်မှ Microsoft သည် ဖုန်းယွီက ရှယ်ယာရှင် ဖြစ်လာစေလိုသည့် ကုမ္ပဏီအား ရောင်းချနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။

ဟုတ်တယ်၊ ဤသဘောတူညီချက်သည် အပြန်အလှန်ဖြစ်ပြီး Aiwa Suborအတွက်လည်း အကျုံးဝင်သည်။

တစ်နာရီကြာပြီးနောက် စိတ်လှုပ်ရှားနေသော အမေရိကန် ကေဘယ်ရုပ်သံလိုင်းမှ သတင်းထောက်သည် ရဲလ်ဖ် ပေးထားသော ဖုန်းနံပါတ်ကို ခေါ်ဆိုလိုက်သည်။ “မင်္ဂလာပါ၊ မစ္စတာ ဖုန်းယွီလား”

“ဟုတ်ပါတယ်၊ ခင်ဗျားက ရုပ်သံလိုင်းက သတင်းထောက် မဟုတ်လား”

“မစ္စတာ ဖုန်း၊ မင်္ဂလာပါ၊ ကျွန်တော့်နာမည် ဂျက်ခ်ပါ၊ အမေရိကန် ကေဘယ်ရုပ်သံလိုင်းက သတင်းထောက်ပါ။ ဒီနေ့ ခင်ဗျားကို ဖုန်း အင်တာဗျူး လုပ်ခွင့်ရလို့ ကံကောင်းပါတယ်” ဖုန်းထဲတွင် ဂျက်ခ်၏ စိတ်လှုပ်ရှားသံကို ကြားနိုင်သည်။

“မင်္ဂလာပါ၊ ဂျက်ခ်”

“မစ္စတာဖုန်း၊ လုပ်ငန်းတူတဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေ အများအပြားက ခင်ဗျား ဘာလို့ ကျွန်တော်တို့ ရုပ်သံလိုင်းကို ရွေးချယ်ရတာလဲဆိုတာ သိချင်နေကြပါတယ်”

ဂျက်ခ်သာမက ရုပ်သံလိုင်း၏ အကြီးအကဲများပါ အာရုံစိုက် နားထောင်နေကြသည်။ အင်တာဗျူး ခဲယဉ်းသော ဖုန်းယွီသည် အဘယ်ကြောင့် သူတို့ ရုပ်သံလိုင်း၏ ဖိတ်ခေါ်မှုကို လက်ခံရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သူတို့လည်း သိချင်နေကြသည်။

“ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ခင်ဗျားတို့ ရုပ်သံလိုင်းက လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် Fengyu အသင်းရဲ့ ထုတ်လွှင့်ပြသခွင့်ကို ဝယ်ယူထားတယ်လို့ ကျွန်တော် မှတ်မိနေလို့ပါ”

အဲ...

ဂျက်ခ်နှင့် ရုပ်သံလိုင်း အကြီးအကဲများ အနည်းငယ် ရှက်သွားကြသည်။ ဖုန်းယွီသည် သူတို့၏ ရုပ်သံလိုင်းက သမိုင်း ရှည်လျားမှု၊ ဂုဏ်သတင်း ကောင်းမွန်မှု၊ ကြည့်ရှုသူ အများအပြား ရှိမှု၊ လွှမ်းခြုံမှု ကျယ်ပြန့်မှု စသည်တို့ကို ပြောလိမ့်မည်ဟု ထင်ခဲ့ကြသည်။

နောက်ဆုံးတော့ ဒီအကြောင်းပြချက် ဖြစ်နေတာကိုး။ ကံကောင်းစွာဖြင့် ဒါက မှတ်တမ်းတင် ထုတ်လွှင့်မဲ့ အစီအစဉ် ဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီစကားကို နောက်မှ ဖြတ်တောက်ပစ်ရမည်။

“မစ္စတာ ဖုန်း၊ မကြာသေးခင်က ခင်ဗျား Microsoft ကနေ ထွက်ပြီးတဲ့နောက် ခင်ဗျား Microsoft ရှယ်ယာတွေ အားလုံးကို ရောင်းချလိုက်ပြီဆိုတဲ့ ကောလာဟလတွေ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။ ဒီကိစ္စက အမှန်လားခင်ဗျာ” ဂျက်ခ်က စာရင်းပါ မေးခွန်းများကို မေးသည်။

“ဟုတ်ပါတယ်၊ ဒါ အမှန်ပါ။ ကျွန်တော့် ကုမ္ပဏီ ကိုင်ထားတဲ့ Microsoft ရှယ်ယာတွေ အားလုံး ရောင်းလိုက်ပြီး ငွေသား အများကြီး ပြောင်းလဲယူခဲ့ပါတယ်”

“ခင်ဗျား Microsoft ရှယ်ယာတွေကို ငွေသား ထုတ်ယူတာဟာ ခင်ဗျားရဲ့ အလုပ်က ထွက်တာနဲ့ ဆက်စပ်မှု ရှိပါသလား” ဤမေးခွန်းက အနည်းငယ် ထက်သည်။ ဖုန်းယွီသည် ဒေါသကြောင့် Microsoft ရှယ်ယာများကို ရောင်းချခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သွယ်ဝိုက် ညွှန်းဆိုနေသည်။

“ဆက်စပ်မှု မရှိဘူးလို့ ကျွန်တော် ပြောရင် ခင်ဗျားတို့ ယုံပါ့မလား။ ဆက်စပ်မှု ရှိတယ်လို့ ပြောရရင်လည်း ဆက်စပ်မှုက သိပ်မကြီးပါဘူး။ အလုပ်က ထွက်သည်ဖြစ်စေ၊ မထွက်သည်ဖြစ်စေ ကျွန်တော် Microsoft ရှယ်ယာတွေကို ရောင်းပြီး ငွေသား ထုတ်ယူမှာပါပဲ။ တခြားတစ်ခုခု ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်”

“ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတာ မေးလို့ရမလား။ ဒါက Microsoft လေ။ Microsoft ရှယ်ယာထက် ပိုအမြတ်ရမဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဘာများ ရှိလို့လဲ” ဂျက်ခ်က အံ့သြသလို ပြောသည်။

“ခင်ဗျား ကြားဖူးကောင်း ကြားဖူးပါလိမ့်မယ်။ မစ္စတာ ဘတ်ဖက်က မစ္စတာ ဘီလ် ဂိတ်စ်နဲ့ ရင်းနှီးတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဘတ်ဖက်က Microsoft ရဲ့ ရှယ်ယာတွေကို တစ်ခါမှ မဝယ်ခဲ့ဘူး။ အင်တာနက် နည်းပညာ ရှယ်ယာတွေကိုတောင် သူ လုံးဝ မထိခဲ့ဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒီမှာ ပြင်းထန်တဲ့ ‘ဈေးနှုန်း အလွန်မြင့်မားခြင်း’ ရှိနေတယ်ဆိုတာ သူ မြင်နေလို့ပါ”

ဂျက်ခ်သည် ဝမ်းသာသွားသည်။ ဖုန်းယွီက Microsoft ၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းသည် အလွန်မြင့်မားနေသည်ဟု ပြောနေခြင်းလား။

Microsoft ၏ ရှယ်ယာရှင်ဟောင်း၊ ဒါရိုက်တာဟောင်း၊ ကမ္ဘာ့ ဒုတိယ အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖုန်းယွီက Microsoft ၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းသည် အလွန် မြင့်မားနေသည်ဟု ပြောခြင်းသည် “သတင်းစာ မျက်နှာဖုံး” သတင်း ဖြစ်သည်မှာ သေချာသည်။

ဒီသတင်းကို သူ အင်တာဗျူးခဲ့တာ၊ သူ နာမည်ကြီးတော့မယ်။ သူဟာ အထင်ရှားဆုံး သတင်းထောက် ဖြစ်လာတော့မယ်။ ဖုန်းယွီက ဒီသဘော မဟုတ်ရင်တောင် သူသည် ကောက်နှုတ်ချက်ယူပြီး အဲဒီအသံဖိုင်ကိုပဲ ထုတ်လွှင့်နိုင်သည် မဟုတ်လား။

“မစ္စတာဖုန်း၊ ခင်ဗျားက Microsoft ရဲ့ ရှယ်ယာဈေးနှုန်း အလွန်မြင့်မားနေတယ်လို့ ပြောနေတာကို ကျွန်တော် နားလည်လို့ ရပါသလား”

“ရပါတယ်!”

ဒီတစ်ကြိမ်မှာ ဂျက်ခ်သာမက ရုပ်သံလိုင်းရဲ့ အခြား အကြီးအကဲတွေပါ တိတ်တဆိတ် အားပေးကြွေးကြော်နေကြသည်။

အရမ်းကောင်းလိုက်တာ၊ ကြီးမားတဲ့ သတင်း၊ သေချာပေါက် ကြီးမားတဲ့ သတင်းပဲ။ ဖုန်းယွီသည် Microsoft၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်း အလွန် မြင့်မားနေသည်ဟု သူ ကိုယ်တိုင် ဝန်ခံလိုက်သည်။

“မစ္စတာ ဖုန်း၊ ခင်ဗျား ဘာကြောင့် ဒီလို ထင်ရတာလဲဆိုတာ ပြောပြပေးနိုင်မလား”

“ကျွန်တော် ထင်တာကတော့ အင်တာနက် နည်းပညာ ရှယ်ယာတွေ အားလုံး အလွန်မြင့်မားနေတာကြောင့်လို့ ထင်ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က ဈေးကွက်ဝင် ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ဘဏ္ဍာရေး အစီရင်ခံစာကို ခင်ဗျားတို့ ကြည့်ဖူးလား မသိဘူး၊ ဒီနှစ် ပထမ သုံးလပတ် အစီရင်ခံစာတွေ အပါအဝင်ပေါ့။ အဲဒီမှာ ဖော်ပြထားတာက အင်တာနက် နည်းပညာ ကုမ္ပဏီ အများစုဟာ အမြတ်မရကြဘူး၊ အချို့ဆိုရင် အကြွေး အများကြီး ရှိနေတယ်။ အမြတ်ရတဲ့၊ ပြီးတော့ အမြတ်အစွန်း အခြေအနေ ကောင်းတဲ့ ကုမ္ပဏီက နည်းနည်းလေးပဲ ရှိတယ်။ ဥပမာ Yahoo ကို ကြည့်ပါ၊ အဲဒီလို ကုမ္ပဏီက ဘာလို့ ဒီလောက်တောင် တန်ဖိုးရှိနေရတာလဲ။ ဒါက ဘဏ္ဍာရေး ‘ဈေးကစားသူတွေ’ တွန်းအားပေးလို့ ဖြစ်တာပါ၊ ရှယ်ယာဈေးကို မြှင့်တင်ပြီး အဲဒါကနေ အမြတ်ရအောင် လုပ်ကြတာပါ”

ဂျက်ခ်နှင့် အဖွဲ့သည် ပိုမိုစိတ်လှုပ်ရှားလာသည်။ ဖုန်းယွီသည် ဆော့ဖ်ဝဲလ် လုပ်ငန်း၏ ကိုယ်စားလှယ် Microsoft ကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ယခု အင်တာနက် ပေါ်တယ်၏ ကိုယ်စားလှယ် Yahoo ကို တိုက်ခိုက်နေသည်။ နောက်တစ်ခုက ဟာ့ဒ်ဝဲလ် ထုတ်လုပ်သူများ သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာ ထုတ်လုပ်သူများကို တိုက်ခိုက်ရန် စီစဉ်နေသလား။

“ဒါဆို ခင်ဗျားက အဲဒီ ဟာ့ဒ်ဝဲလ် ထုတ်လုပ်သူတွေရဲ့ ရှယ်ယာဈေးကလည်း အလွန် မြင့်မားနေတယ်လို့ ထင်ပါသလား” ဂျက်ခ်က သွေးဆောင် မေးမြန်းသည်။

“ဟုတ်ပါတယ်၊ ကျွန်တော်လည်း ဒီလိုပဲ ထင်ပါတယ်” ဖုန်းယွီက အတည်ပြု ဖြေကြားသည်။

“ဒါဆို အဲဒီထဲက ကိုယ်စားပြုတဲ့ ကုမ္ပဏီ အချို့ကို ပြောပြနိုင်မလား”

“ဒါကတော့ ကျွန်တော် ဥပမာ ပေးစရာ မလိုပါဘူး။ Nasdaq မှာ ဒီရက်ပိုင်းအတွင်း အပြင်းထန်ဆုံး ရောင်းချခံရပြီး အကြီးမားဆုံး ကျဆင်းသွားတဲ့ ရှယ်ယာတွေကို ကြည့်ရင် ခင်ဗျားတို့ နားလည်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဘာကြောင့် အဲဒီ ကြီးမားတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကုမ္ပဏီတွေ၊ ရှယ်ယာပွဲစား ကုမ္ပဏီတွေက ဒီကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ရှယ်ယာတွေကို ရောင်းချနေရတာလဲ။ နောက်ပြီး အဲဒီ အင်တာနက် နည်းပညာ ကုမ္ပဏီတွေထဲမှာ၊ ထိပ်တန်း ရှယ်ယာ ကုမ္ပဏီ အချို့တောင် ဝင်ငွေ အများအပြား ပြထားတာကို တွေ့ရတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အမြတ်က ပြဿနာ ရှိနေတယ်ဆိုတာ တစ်ချက်ကြည့်ရုံနဲ့ သိသာပါတယ်။ ကျွန်တော် ဘယ်ကုမ္ပဏီတွေကို ပြောနေလဲဆိုတာ ငွေကြေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်တွေ သိကြမှာပါ”

ဖုန်းယွီသည် အင်တာနက် ကုမ္ပဏီ အချို့၏ ဘဏ္ဍာရေး လိမ်လည်မှု သတင်းများကို ထပ်မံ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဤတွင် အထင်ရှားဆုံး ကုမ္ပဏီများမှာ Enron နှင့် WorldComတို့ ဖြစ်သည်။ ဤနှစ်ခုသည် ကြီးမားသော ကုမ္ပဏီကြီးများ ဖြစ်သော်လည်း အသေးစား ကုမ္ပဏီ အချို့လည်း ရှိနေသည်။

ယခင်ဘဝက ဤကုမ္ပဏီ နှစ်ခုသည် ဤနှစ်နှစ်အတွင်း နောက်ဆုံးတွင် ဒေဝါလီခံခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ဘဏ္ဍာရေး လိမ်လည်မှု၏ ကိုယ်စားလှယ် ကုမ္ပဏီများဖြစ်ပြီး ဤအင်တာနက် ပူဖောင်းတွင် အလျင်မြန်ဆုံး ကျဆင်းခဲ့သော ကမ္ဘာ့ ထိပ်တန်း ကုမ္ပဏီ ၅၀၀ စာရင်းဝင် ကုမ္ပဏီ နှစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

“ကောင်းပြီ၊ အချိန်စေ့သွားပြီ၊ ကျွန်တော် လုပ်စရာ ရှိသေးလို့ ဒီနေ့ အင်တာဗျူးကို ဒီမှာပဲ အဆုံးသတ်ရအောင်” ဖုန်းယွီက တစ်ဖက်လူအား ငြင်းဆန်ခွင့် မပေးဘဲ ဖုန်းကို ချက်ချင်း ချလိုက်သည်။

ဤသတင်း ထုတ်လွှင့်ပြီးနောက် Microsoft၊ Yahoo စသည့် ကုမ္ပဏီများ၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများ ဆက်လက် ကျဆင်းသွားလိမ့်မည် မဟုတ်လား။

...

******

အခန်း ၁၀၈၅ ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက် လိမ်လည်မှု

“Microsoft ၏ ရှယ်ယာရှင်ဟောင်း၊ ဒါရိုက်တာဟောင်း၊ ကမ္ဘာ့ ဒုတိယ အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖုန်းယွီက Microsoft၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်း အလွန်မြင့်မားနေသည်ဟု လူသိရှင်ကြား ကြေညာ”

“ဖုန်းယွီက Yahoo ကို မေးခွန်းထုတ်သည်။ ‘ခင်ဗျားတို့ ဘာကြောင့် ဒီလောက်တောင် တန်ဖိုးရှိနေရတာလဲ’ ”

“ဟာ့ဒ်ဝဲလ် ထုတ်လုပ်သူများ၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းလည်း အလွန် မြင့်မားနေသည်ဟု ဖုန်းယွီ ယူဆ!”

“ထိပ်တန်း ရှယ်ယာ (Blue Chip) ကုမ္ပဏီများတွင် ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက် လိမ်လည်မှု သံသယရှိ ကုမ္ပဏီများ ပါဝင်သည်ဟု ဖုန်းယွီ ပြော!”

...

သတင်းများ တစ်ပုဒ်ပြီး တစ်ပုဒ် သတင်းစာကြီးများတွင် ပါလာခဲ့သည်။ ပထမဆုံး အချက်အလက်များကို ရရှိခဲ့သော အမေရိကန် ကေဘယ်ရုပ်သံလိုင်းသည် ဤသတင်းများကို ရောင်းချခြင်းဖြင့်ပင် ကြီးမားသော အမြတ်အစွန်း ရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် ဖုန်းယွီ၏ အင်တာဗျူး အသံဖိုင်ကို သီးသန့်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ ကြည့်ရှုနှုန်းသည် ပို၍ပင် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ရဲလ်ဖ်အတွက်တော့ ခက်ခဲသောနေ့ ဖြစ်ခဲ့ရပြီး ယနေ့ နံနက်တွင် သူ့ဖုန်းသည် ပေါက်ကွဲလုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့ရသည်။

“သူဌေး၊ အဲဒီ စကားတွေက သူဌေး တကယ် ပြောတာလား” ရဲလ်ဖ်က မျက်နှာငယ်ဖြင့် မေးသည်။

“ငါ ပြောတာပါ၊ ငါ ဒီအတွက် တာဝန်ယူပါတယ်” ဖုန်းယွီက အေးအေးဆေးဆေး ပြောသည်။

“သူဌေးက အဲဒီကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ရှယ်ယာဈေးနှုန်း အလွန် မြင့်မားနေတာကို ဝေဖန်တာ ပြဿနာ မရှိပေမဲ့၊ ထိပ်တန်း ရှယ်ယာ ကုမ္ပဏီတွေထဲမှာ ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက် လိမ်လည်မှု သံသယရှိ ကုမ္ပဏီတွေ ရှိတယ်လို့ ပြောခဲ့တာ ဘယ်လို လုပ်မလဲ” ရဲလ်ဖ်က အနည်းငယ် ထိတ်လန့်စွာ ပြောသည်။

“ငါ မှားမပြောပါဘူး၊ ထိပ်တန်း ရှယ်ယာ ကုမ္ပဏီတွေထဲမှာ ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက် လိမ်လည်မှု လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ ရှိပါတယ်” ဖုန်းယွီက အလေးအနက် ပြောသည်။

“ဘာ.. သူဌေး၊ ဒါ ဘယ်လိုလုပ် ဖြစ်နိုင်မှာလဲ၊ အဲဒါတွေက ထိပ်တန်း ရှယ်ယာတွေလေ” ရဲလ်ဖ်က မယုံနိုင်ဟန်ဖြင့် ပြောသည်။ ထိပ်တန်း ရှယ်ယာ ဖြစ်လာနိုင်သည့် ကုမ္ပဏီများသည် ခိုင်မာသော စွမ်းရည်ရှိသော ကုမ္ပဏီကြီးများ ဖြစ်သည်။

“ဘာလို့မဖြစ်နိုင်ရမှာလဲ။ ငါ လူတွေကို လျှို့ဝှက် စုံစမ်းခိုင်းထားပြီးပါပြီ။ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတွေ ရှိတယ်လို့ အတိအကျ မပြောနိုင်ပေမဲ့၊ အဲဒီလူ နှစ်ယောက် ထွက်လာတာနဲ့ Enron ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရမှာ သေချာတယ်”

“ဘယ်ကုမ္ပဏီလဲ။ Enronလား။ ဒါ မဖြစ်နိုင်ဘူးထင်တယ်။ Enronက ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်ကမှ အွန်လိုင်း ဝန်ဆောင်မှု စတင်ခဲ့တာ၊ သူတို့ရဲ့ ရှယ်ယာဈေးက ဆက်တိုက် တက်နေပြီး အခု ဒေါ်လာ ၆၀ ကျော်နေပြီ။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ အများကြီးက လိုက်ပြီး ဝယ်နေကြတာ”

ဖုန်းယွီက ရဲလ်ဖ်ကို ကြည့်လိုက်ပြီး “အဲဒါဆို ဘာဖြစ်လဲ။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ လိုက်ဝယ်ရုံနဲ့ သူတို့ ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက် လိမ်လည်မှု မလုပ်ဘူးလို့ သက်သေပြနိုင်မလား။ မင်း သေချာ စုံစမ်းကြည့်ရင် Enron ကုမ္ပဏီဟာ ကမ်းလွန် ကုမ္ပဏီများစွာကို တိတ်တဆိတ် ထူထောင်ထားတာ တွေ့ရလိမ့်မယ်။ တစ်ခုကတော့ အခွန်ကို တရားဝင် ရှောင်ရှားဖို့နဲ့ ကုမ္ပဏီ အမြတ်အစွန်း တိုးမြှင့်ဖို့၊ နောက်တစ်ခုကတော့ သူတို့ရဲ့ အရှုံးကို ဖုံးကွယ်ဖို့ ငွေကြေးကို အချိန်မရွေး လွှဲပြောင်းနိုင်ဖို့ပါပဲ”

“အချိန်မရွေး ငွေကြေး လွှဲပြောင်းနိုင်တာလား။ သူဌေး ဆိုလိုတာက သူတို့က သူတို့ ပိုက်ဆံနဲ့ အရှုံးကို ဖုံးကွယ်ပြီး အမြတ်ကို မြှင့်တင်ပြနေတာလား”

“ဟုတ်ပါတယ်။ ဘယ်ကုမ္ပဏီကို စစ်ဆေးမယ်ဆိုရင် အဲဒီကုမ္ပဏီဆီကို ငွေတွေ စုပုံလိုက်တယ်။ ဒီလိုဆိုရင် အဲဒီကုမ္ပဏီရဲ့ စာရင်းသွင်း အမြတ်က မြင့်တက်သွားပြီး ဘဏ်ထဲမှာ ငွေကြေး လုံလောက်သွားတယ်။ စစ်ဆေးမှု ပြီးသွားရင် ငွေတွေကို အလွယ်တကူ ပြန်လွှဲယူသွားနိုင်တာပဲ။ ဒီလိုဆိုရင် ကုမ္ပဏီက အပြင်ပန်းက ကြည့်ရင် ဝနေပေမဲ့ တကယ်တော့ အသားလွတ် ဝခြင်းပဲ ဖြစ်နေတာ”

“သူဌေး၊ ဒါဆို ကျွန်တော်တို့ Enron ရှယ်ယာတွေကို ဈေးနိမ့် ရောင်းချလိုက်လို့ ရပြီလေ။ ဒီသတင်း ပေါ်လာတာနဲ့ အမြတ် အကြီးအကျယ် ရမှာ သေချာတယ်” ရဲလ်ဖ်က စိတ်လှုပ်ရှားစွာ ပြောသည်။

“ခင်ဗျား အခု အာရုံစိုက်ရမဲ့ အဓိက အရာက Super-Micro Semiconductor - AMD နဲ့ ညှိနှိုင်းမှုပါပဲ။ သူတို့လက်ထဲက မဲပေးခွင့်ရှိတဲ့ ရှယ်ယာတွေကို ဝယ်ဖို့ပါ။ ဒီကုမ္ပဏီကို ဝယ်ပြီးရင် ခင်ဗျားကို အရှုံးခံမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ သတိထားပါ၊ တရားမဝင် နည်းလမ်းတွေ လုံးဝမသုံးပါနဲ့” ဖုန်းယွီက အလေးပေး ပြောကြားသည်။

စာရေးသူနုတ်-: တရားဝင် နည်းလမ်းနဲ့ ဝယ်ယူနိုင်ရင် “ညစ်ပတ်တဲ့ နည်းလမ်း” တွေကို မသုံးသင့်ဘူး၊ အဲဒါတွေက မကောင်းတဲ့ သမိုင်း ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။

“သူဌေး၊ ကျွန်တော် နားလည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Super-Micro Semiconductorက ကျွန်တော်တို့နဲ့ ညှိနှိုင်းဖို့ စိတ်ကူး မရှိပါဘူး၊ သူတို့က ကျွန်တော်တို့ကို အချိန်ဆွဲနေရုံပဲ။ ဒါက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ငွေကြေး လည်ပတ်မှုကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်တယ်”

“Microsoft နဲ့ Yahoo ကနေ ငွေသား ထုတ်ယူခဲ့တဲ့ ငွေကြေးတွေဟာ Super-Micro Semiconductorကို ဝယ်ဖို့အတွက်ပဲ။ အခု သူတို့ ရှယ်ယာဈေးကလည်း အလွန်မြင့်မားနေတယ်။ ဒီရက်ပိုင်း အတက်အကျ ပြင်းထန်နေတာ မဟုတ်လား။ ခင်ဗျားလည်း အချိန်ဆွဲထားပါ။ နောက်နှစ် ရောက်ပြီး သူတို့ ရှယ်ယာဈေး အကြီးအကျယ် ကျဆင်းသွားတဲ့အခါ သူတို့ ကိုယ်တိုင် ကျွန်တော်တို့ကို ဝယ်ဖို့ တောင်းဆိုလာလိမ့်မယ်။ တခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေအတွက် ခင်ဗျား စိတ်ပူစရာ မလိုပါဘူး”

Super-Micro Semiconductorကို ဝယ်ယူခြင်းသည် အရေးပါသော အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ အနာဂတ်တွင် ၎င်းသည် Intel နှင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော CPU (ပရိုဆက်ဆာ) ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အပြည့်အဝ ဖိနှိပ်ခံနေရသော်လည်း graphics cardကို အဓိကထား လုပ်ဆောင်ပြီးနောက် Nvidiaကို ပြန်လည် ဖိနှိပ်နိုင်ခဲ့သည်။

ထို့အပြင် Super-Micro Semiconductor၏ သုတေသန လမ်းကြောင်းတွင် အမှားအယွင်း အချို့ရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ မဟုတ်ပါက Super-Micro Semiconductor၏ ဈေးကွက် ဝေစုသည် ဤမျှ နည်းပါးမည် မဟုတ်ပေ။

နောက်ပိုင်းတွင် Super-Micro Semiconductor၏ ရှယ်ယာရှင်များတွင် Intel ၏ ရှယ်ယာရှင်များပင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ Intel သည် လက်ဝါးကြီးအုပ်မှုဖြင့် စွပ်စွဲမခံရစေရန် Super-Micro Semiconductorကို မွေးမြူထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု လူအများအပြားက သရော်ကြသည်။

သို့သော် ထိုရှယ်ယာရှင်များသည် မဲပေးခွင့်မရှိသော ရှယ်ယာရှင်များဖြစ်ပြီး Super-Micro Semiconductorသည် Intel ထံမှ လူများကို ခေါ်ယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်၊ Intel က လူများကို စေလွှတ်၍ Super-Micro Semiconductorကို လမ်းညွှန်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပေ။

ငွေကြေး အလွန်အမင်း မလုံလောက်ခဲ့ပါက ဖုန်းယွီသည် Intel ကို တိုက်ရိုက် ဝယ်ယူရန် စဉ်းစားခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ပိုမို ရိုးရှင်းပေမည်။

ကံမကောင်းစွာဖြင့် Intel ၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းသည်လည်း ဤအချိန်တွင် အလွန် မြင့်မားနေသည်။ ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၅၀၀ ကျော်ဖြစ်ပြီး ရှယ်ယာရှင်များ အမြတ်အများကြီး ရနေသောကြောင့် ဖုန်းယွီကို မည်သူက ရှယ်ယာ ရောင်းချမည်နည်း။

အခြားသူများ အမြတ်ရနေစဉ်တွင် ၎င်းတို့၏ ရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူလိုပါက ပိုလျှံဈေးဖြင့် ဝယ်ယူရမည်။ သို့သော် ဖုန်းယွီသည် တစ်ဝက်ဈေးဖြင့်ပင် မဝယ်နိုင်သဖြင့် ပိုလျှံဈေးဖြင့် ဝယ်ယူရန် မပြောနှင့်တော့။

ဆူပါဝေးလ်၏ ဈေးကွက်တန်ဖိုးသည်ပင် ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၇၀ ကျော်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ဟုတ်ပါတယ်၊ မဲပေးခွင့်ရှိသော ရှယ်ယာများက ဤမျှ မများပေ။ ဖုန်းယွီ၏ ရည်မှန်းချက်မှာ ထို မဲပေးခွင့်ရှိသော ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။

သို့သော် ဝယ်ယူရန် မလွယ်ကူပေ။ ရှယ်ယာရှင်များသည် Super-Micro Semiconductorသည် Intel ၏ ခြေရာကို လိုက်နိုင်မည်၊ ကျော်တက်နိုင်မည်ဟု မျက်စိစုံမှိတ် ယုံကြည်နေကြသည်။ ဖုန်းယွီကတော့ ပိုလျှံဈေးဖြင့် လုံးဝ ဝယ်ယူမည် မဟုတ်ပေ။ သူ အခု ပိုလျှံဈေးနဲ့ ဝယ်လိုက်ပြီး နောက်မှ ရှယ်ယာဈေး ကျသွားရင် အကြီးအကျယ် အရှုံးပေါ်မည် မဟုတ်လား။

“ခင်ဗျား သွားလုပ်ပါတော့။ Super-Micro Semiconductorနဲ့ ဆက်သွယ်နေတဲ့ သတင်းကို အရင် မပေါက်ကြားပါစေနဲ့”

“ကျွန်တော် နားလည်ပါတယ်၊ သူဌေး”

ပေါက်ကြားသွားပါက Super-Micro Semiconductor၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်း ထပ်မံမြင့်တက်လာမည်ဖြစ်ပြီး ဖုန်းယွီ၏ ဝယ်ယူမှုအတွက် အလွန် ဆိုးရွားစေသည်။ ယခုပင် ဆူပါဝေးလ်၏ ဈေးကွက်တန်ဖိုး အနည်းငယ် မြင့်မားနေပြီဖြစ်ရာ သူ ကိုယ်တိုင် ဈေးနှုန်းကို မြှင့်တင်ပေးပြီး ကုန်ကျစရိတ် တိုးစေမည်လော။

ယခု ဖုန်းယွီသည် ဆူပါဝေးလ်၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်း အကြီးအကျယ် ကျဆင်းပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ အမြန် လက်လွှတ်လို၍ သူ့ကို ကိုယ်တိုင် ဆက်သွယ်လာစေရန်သာ ဆန္ဒရှိသည်။

ဖုန်းယွီ ယခု ရဲလ်ဖ်ကို ဆူပါဝေးလ်၏ ရှယ်ယာရှင်များနှင့် ဆက်သွယ်ခိုင်းခြင်းသည် သဘောထားတစ်ခုကို ဖော်ပြရုံသာ ဖြစ်ပြီး ယခုအချိန်တွင် ထိုရှယ်ယာရှင်များက သူ့ကို ရှယ်ယာ ရောင်းချမည်ဟု သူ မယုံကြည်ပေ။

သို့သော် ၎င်းတို့ လက်လွှတ်လိုသည့် အချိန်တွင် ဖုန်းယွီကို ပထမဆုံး သတိရမည်ဆိုလျှင် လုံလောက်ပြီ ဖြစ်သည်။

ဖုန်းယွီ လက်ဖက်ရည် သောက်ကာ သာယာနေချိန်တွင် နယူးယောက်တွင် အခြေအနေ အလွန်ဆိုးရွားနေသည်။ မီဒီယာ အများအပြားက ဖုန်းယွီကို ဆက်သွယ်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း ရဲလ်ဖ်က ပိတ်ပင်ထားသည်။

ထို့အပြင် Empire State Building အပြင်ဘက်တွင် မီဒီယာ သတင်းထောက်များစွာ စုဝေးနေပြီး ဖုန်းယွီကို ပထမဆုံး အင်တာဗျူးရန်နှင့် အမေရိကန် ကေဘယ်ရုပ်သံလိုင်းမှ ထုတ်လွှင့်သော အသံဖိုင်သည် ဖုန်းယွီ ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုချက် ရယူရန် ကြိုးစားနေကြသည်။

ဖုန်းယွီသည် ကုမ္ပဏီသို့ လာခဲ့မိသည်ကို နောင်တရနေသည်။ ဤအချိန်တွင် တရုတ်ပြည်သို့ ပြန်သွားသင့်သည်။ ဤနေရာတွင် အလွန် အာရုံစိုက်ခံရသည်။ တရုတ်ပြည်တွင်ဆိုလျှင် ဤနိုင်ငံခြား သတင်းထောက်များသာ ထင်ရှားနေပေမည်။

...

ဘုန်း!

ပေါလ် အယ်လန်သည် ဘီလ် ဂိတ်စ်၏ ရုံးစားပွဲကို လက်သီးဖြင့် ထိုးလိုက်ပြီး “အရမ်း လွန်တာပဲ၊ ဒီကောင် ဖုန်းက အရမ်း လွန်တာပဲ။ ငါတို့ Microsoft ရဲ့ ရှယ်ယာဈေးနှုန်း အလွန် မြင့်မားနေတယ်လို့ လူသိရှင်ကြား ကြေညာတယ်၊ ဒါ ဆင်ခြင်တုံတရားမဲ့တာပဲ၊ ဆင်ခြင်တုံတရားမဲ့တာပဲ!”

ဘီလ် ဂိတ်စ်၏ မျက်နှာလည်း မှုန်မှိုင်းနေသည်။ ဖုန်းယွီ ဤကဲ့သို့ ပြောဆိုလာလိမ့်မည်ဟု သူ မထင်ခဲ့ပေ။ တကယ်ကို မျက်နှာကို ဆုတ်ဖြဲပြီး နောက်ပြန်မဆုတ်တော့ရန် ရည်ရွယ်နေပုံရသည်။

“စတိဗ် သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲ လုပ်ပါ။ ကျွန်တော်တို့ Microsoft ရဲ့ အမြတ်အစွန်း အလွန် ကောင်းမွန်ကြောင်း၊ ရှယ်ယာဈေးနှုန်း ဆက်လက် မြင့်တက်လာမှာ ဖြစ်ကြောင်း မီဒီယာကတစ်ဆင့် သတင်းထောက်တွေကို ပြောပါ။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေကို ယုံကြည်ပါစေ။ ပြီးတော့ ပေါလ်၊ စတိဗ်၊ ခင်ဗျားတို့ ကျွန်တော်နဲ့အတူ ပိုက်ဆံ နည်းနည်းစီ ထုတ်ပြီး Microsoft ရှယ်ယာတွေကို ထပ်ဝယ်ပြီး ဈေးကွက်ကို တည်ငြိမ်အောင် လုပ်ကြပါ” ဘီလ် ဂိတ်စ်က ဆုံးဖြတ်သည်။

ဘောလ်မာ ထွက်သွားပြီးနောက် ဘီလ် ဂိတ်စ်က ပေါလ် အယ်လန်ကို ကြည့်ကာ မေးသည်။ “ဖုန်းပြောတဲ့ ထိပ်တန်း ရှယ်ယာ ကုမ္ပဏီတွေထဲမှာ ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက် လိမ်လည်မှု လုပ်တာ ရှိတယ်ဆိုတာ ခင်ဗျား ထင်တယ် အမှန်လား”

...

******

အခန်း ၁၀၈၆ ဒါကပဲ အထောက်အထားပဲ

ဖုန်းယွီ၏ “မြေပုံပစ်အမြောက်” (ပြင်းထန်သော အပြစ်တင်စကား) ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် Nasdaq ၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများ ပိုမိုလျင်မြန်စွာ ကျဆင်းလာခဲ့ပြီး ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက် လိမ်လည်သည်ဟု ဖုန်းယွီ ပြောသော ထိပ်တန်း ရှယ်ယာ (Blue Chip) ကုမ္ပဏီသည် မည်သည့် ကုမ္ပဏီဖြစ်ကြောင်း လူအများအပြား ရှာဖွေစုံစမ်းခဲ့ကြသည်။

ဤအချိန်တွင် Enron ကုမ္ပဏီ၏ အကြီးအကဲများ စိုးရိမ်ပူပန်လာကြသည်။ ဖုန်းယွီ မည်သည့် ကုမ္ပဏီကို ပြောနေသည်ကို အခြားသူများ မသိသော်လည်း ၎င်းတို့ကတော့ ကောင်းစွာ သိရှိကြသည်။

ဤအကြီးအကဲများသည် ကုမ္ပဏီ၏ ပြည်တွင်း သတင်းအချက်အလက်များကို အသုံးပြု၍ ၎င်းတို့၏ ကုမ္ပဏီ ရှယ်ယာများကို အကြီးအကျယ် ဈေးကစားခဲ့ပြီး ကြီးမားသော အမြတ်အစွန်း ရရှိခဲ့သည်။ အချို့အကြီးအကဲများသည်ပင် ရှယ်ယာများ ဈေးကစားရန်အတွက် ငွေချေးခဲ့ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အလွန်အမြတ်ရလွယ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Enron၏ ဘဏ္ဍာရေး အရာရှိချုပ် (CFO) သည် သူငယ်ချင်းများနှင့် လျှို့ဝှက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကုမ္ပဏီတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဒေါ်လာ သန်းရာချီ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကာ Enron၏ ရှယ်ယာများကို ဈေးကစားခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ၎င်းတို့သည် အမြတ်ရမည်မှာ သေချာသည်။

Enron ကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူသော အသိပညာမရှိသည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ဤအမှားအတွက် စျေးပေးရတော့မည်။

ဤအချိန်တွင် သူတို့သည် Enron ကုမ္ပဏီ၏ ပြဿနာများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိမည် မဟုတ်ဟု စိတ်သက်သာရာ ရနေကြသည်။ လူအများအပြား ရှာဖွေမတွေ့ခဲ့သောကြောင့် ဖုန်းယွီ မည်သို့ ရှာဖွေနိုင်မည်နည်း။

၎င်းတို့၏ Enron ကုမ္ပဏီသည် Fortune မဂ္ဂဇင်းက နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆက်တိုက် ရွေးချယ်ခံရသော “အဆန်းသစ်ဆုံး စိတ်ဓာတ်ရှိသော ကုမ္ပဏီ” ဖြစ်သည်။ ယခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ရှိ အကောင်းဆုံး အလုပ်ရှင် ၁၀၀ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ကုမ္ပဏီ၏ ခမ်းနားထည်ဝါစွာ အလှဆင်ထားသော ရုံးခန်းများကို ကြည့်ပါ၊ လူများစွာ အားကျနေကြသည်။

ဤလှပသော အသွင်အပြင် အောက်တွင် ၎င်းတို့ ကုမ္ပဏီ၏ ဘဏ္ဍာရေး ပြဿနာရှိနေကြောင်း မည်သူ သိနိုင်မည်နည်း။ Fortune မဂ္ဂဇင်းပင် မသိပါ၊ ဖုန်းယွီ ဘာကြောင့် သိရတာလဲ။

သူ ပြောတာ ငါတို့ကို မဟုတ်ဘူး၊ Microsoft ဖြစ်မှာ သေချာတယ်။ ဖုန်းယွီသည် Microsoft ၏ ဒါရိုက်တာဟောင်း၊ ရှယ်ယာရှင်ဟောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဖုန်းယွီ Microsoft ၏ ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက် လိမ်လည်မှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်း မဟုတ်လျှင် အဘယ်ကြောင့် ဒါရိုက်တာဘုတ်အဖွဲ့မှ ထုတ်ပယ်ခံရမည်နည်း။

ဟုတ်တယ်၊ ဒီလို ဖြစ်ရမှာပဲ…

...

သတင်းထောက်များသည် ဖုန်းယွီကို အင်တာဗျူးရန် မအောင်မြင်သောကြောင့် ဂျက်ခ်သည် ဉာဏ်ကြီးစွာဖြင့် ဖုန်းဖြင့် သီးသန့် အင်တာဗျူး နောက်တစ်ကြိမ် ရယူရန် ရက်ချိန်း ထပ်မံခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

သူ အံ့သြဝမ်းသာ ဖြစ်မိသည်မှာ ဖုန်းယွီသည် လက်ခံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုရုပ်သံလိုင်းသည် ဤကိစ္စကို ချက်ချင်း ကြေညာခဲ့ပြီး အင်တာဗျူး ပြီးဆုံးသည်နှင့် ဤ အင်တာဗျူး အသံဖိုင်ကို ချက်ချင်း ထုတ်လွှင့်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အမြတ်အစွန်း ရရှိရန်အတွက် အခြား မီဒီယာကြီးများအား ထုတ်လွှင့်ပြသခွင့်နှင့် ပြန်လည် ထုတ်ဝေခွင့်များကို ရောင်းချခဲ့သည်။

“မစ္စတာ ဖုန်း၊ မင်္ဂလာပါ၊ ကျွန်တော် ဂျက်ခ်ပါ၊ ကျွန်တော့်ကို မှတ်မိပါသေးလား”

“ဟုတ်ပါတယ်၊ မှတ်မိတာပေါ့၊ အရင် အင်တာဗျူးက သိပ်မကြာသေးဘူး မဟုတ်လား” ဖုန်းယွီက ရယ်မောရင်း ပြောသည်။

“ကမ္ဘာ့ ထိပ်တန်း အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တွေထဲက တစ်ဦး၊ အတော်ဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေထဲက တစ်ဦး မှတ်မိနေတာ ကျွန်တော့်အတွက် ဂုဏ်ယူစရာပါ။ မစ္စတာ ဖုန်း၊ ဒီနေ့ အင်တာဗျူးမှာ အဓိက မေးချင်တာက အရင်တုန်းက ခင်ဗျား ပြောခဲ့တဲ့ ထိပ်တန်း ရှယ်ယာ ကုမ္ပဏီတွေထဲမှာ ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက် လိမ်လည်မှု လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ ရှိတယ်ဆိုတာ မှန်ပါသလား”

ဂျက်ခ်က စိတ်ထဲတွင် ကျယ်လောင်စွာ အော်ဟစ်နေသည်။ “ဟုတ်တယ်လို့ ဖြေပါ၊ မြန်မြန် ဖြေပါ”

“မှန်ပါတယ်”

ဂျက်ခ်သည် စိတ်လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းချုပ်ကာ ဆက်လက် မေးသည်။ “ဒါဆို ဘယ်ကုမ္ပဏီလဲဆိုတာ မေးလို့ရမလား”

“ရပါတယ်၊ “Enron” ကုမ္ပဏီပါပဲ” ဟု ဖုန်းယွီက ဖြေသည်။

သူသည် Enron၏ ရှယ်ယာများကို ဈေးနိမ့် ရောင်းချရန် လူများကို စေလွှတ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ယခု Enron ရှယ်ယာများ ကျဆင်းခြင်းသည် သူ၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် ကိုက်ညီသည်။ ထို့အပြင် Enron၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်း အကြီးအကျယ် ကျဆင်းခြင်းသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအား အမေရိကန် စတော့ဈေးကွက် တစ်ခုလုံးကို မယုံသင်္ကာ ဖြစ်စေမည်။ ထိပ်တန်း ရှယ်ယာများတွင်ပင် ဤကဲ့သို့သော ပြဿနာများ ရှိနေသည်ဆိုလျှင် အခြား ကုမ္ပဏီများအတွက် ပြောစရာ မလိုတော့ပေ။

ယုံကြည်မှု အကျပ်အတည်း ဖြစ်ပေါ်လာပါက ဖြေရှင်းရန် လွယ်ကူမည် မဟုတ်ပေ။

ဖုန်းတစ်ဖက်က ရုပ်သံလိုင်း၏ အကြီးအကဲများ အားလုံး အံ့အားသင့်သွားကြသည်။ ဘယ်ကုမ္ပဏီလဲ။ Enron ကုမ္ပဏီလား။ ဒါ ဘယ်လိုလုပ် ဖြစ်နိုင်မှာလဲ။

Enron ကုမ္ပဏီ၏ အကြီးအကဲများသည် မနေ့ကပင် Enron၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်း နှစ်ဆ တိုးလာမည်၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအား ကြီးမားသော အကျိုးအမြတ်များ ရရှိစေမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် ဖုန်းယွီက Enronသည် ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက် လိမ်လည်သော ကုမ္ပဏီဖြစ်ကြောင်း ပြောနေသည်လား။

“မစ္စတာ ဖုန်း၊ ခင်ဗျား ဒီလိုပြောဖို့ အထောက်အထား ဘာများ ရှိပါသလဲ” ဂျက်ခ်၏ အသံပင် တုန်ယင်နေသည်။

“ခင်ဗျားတို့ထဲမှာ ဘဏ္ဍာရေး နားလည်သူ ရှိပါသလား။ ဒါဆို Benford's Law ကို သိပါသလား။ ဆိုလိုတာက လက်တွေ့ဘဝကနေ ရရှိတဲ့ စာရင်းအင်း အချက်အလက်တွေထဲမှာ ဂဏန်း ၁ နဲ့ စတဲ့ နံပါတ်တွေ ပေါ်လာနိုင်ခြေက ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိပြီး၊ ၂ နဲ့ စတဲ့ နံပါတ်တွေ ပေါ်လာနိုင်ခြေက ၁၇.၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိတယ်။ ၃ နဲ့ စတဲ့ နံပါတ်တွေ ပေါ်လာနိုင်ခြေက ၁၂.၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိပါတယ်... Enron ကုမ္ပဏီက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက်တွေက ဒီနိယာမနဲ့ သိသိသာသာ မကိုက်ညီဘူး။ ဒါကြောင့် သူတို့ရဲ့ ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက်တွေ လိမ်လည်ထားတာ သေချာပါတယ်!”

ဂျက်ခ်နှင့် အခြား ရုပ်သံလိုင်း အကြီးအကဲများ တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် ကြည့်ပြီး မျက်နှာတွင် မယုံနိုင်ဟန် ဖြစ်နေသည်။ ဖုန်းယွီ ဘာပြောနေတာလဲ။ ဘဲန်းဖို့ဒ် နိယာမလား။ ဘာ “ပေါ်လာနိုင်ခြေ” ပြဿနာလဲ။ သူတို့ လုံးဝ နားမလည်ကြပါ။

ဒါရိုက်တာကတော့ ဉာဏ်ကြီးစွာဖြင့် ရုပ်သံလိုင်း၏ ဘဏ္ဍာရေး အရာရှိချုပ်ကို ချက်ချင်း ခေါ်ယူပြီး ဤ ဘဲန်းဖို့ဒ် နိယာမဆိုသည်မှာ ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ရှိမရှိ ရှင်းပြခိုင်းသည်။ ၎င်းတို့ သတင်း ထုတ်လွှင့်လိုက်ပြီးနောက် ရယ်စရာ ဖြစ်သွားပါက Enron ကုမ္ပဏီ၏ ဒေါသကို ခံရတော့မည် မဟုတ်လား။

“ကောင်းပြီ၊ ကျွန်တော် လုပ်စရာ ရှိသေးတယ်၊ ဒီအင်တာဗျူးကို ဒီမှာပဲ အဆုံးသတ်ရအောင်”

ဖုန်းယွီ ဖုန်းချလိုက်ပြီးနောက် ရုပ်သံလိုင်း၏ ခေါင်းဆောင်များသည် ဘဏ္ဍာရေး အရာရှိချုပ်ကို ဝိုင်းထားကြသည်။ ဘဏ္ဍာရေး အရာရှိချုပ်ကတော့ ဤ ဘဲန်းဖို့ဒ် နိယာမကို သူ ကြားဖူးကြောင်း ခေါင်းညိတ်သည်။ သို့သော် ၎င်းသည် အထောက်အထား ဖြစ်နိုင်ပါ့မလား။

ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် ကျွမ်းကျင်သော ဘဏ္ဍာရေး ပညာရှင်များနှင့် စာရင်းစစ် ကုမ္ပဏီများကို ထပ်မံဆွေးနွေးခဲ့ပြီးနောက် ဘဲန်းဖို့ဒ် နိယာမသည် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လက်ခံထားခြင်း မရှိသေးသော်လည်း ၎င်းသည် ထိရောက်သော စာရင်းစစ် နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သိရှိခဲ့သည်။ အချက်အလက်များကို ပြင်ဆင်ပါက ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားသည်။

အင်တာဗျူးပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ထုတ်လွှင့်မယ်ဆိုတာက ပြောရုံသက်သက်သာ ဖြစ်နိုင်မည်။ သူတို့သည် အခြားမီဒီယာများနှင့် ဆက်သွယ်ကာ ထုတ်လွှင့်ပြသခွင့်နှင့် ပြန်လည်ထုတ်ဝေခွင့်များကို ရောင်းချရင်း ဤဖုန်းအသံဖိုင်ကို ဗဟိုပြု၍ အစီအစဉ်တစ်ခု မည်သို့ပြုလုပ်ရမည်ကို ပြင်ဆင်နေကြသည်။

ဟုတ်တယ်၊ ကြားထဲမှာ ကြော်ငြာတွေ ထည့်သွင်းရင် ပိုပြီးအမြတ်ရမှာ ဖြစ်သည်။

...

“Enron ကုမ္ပဏီသည် ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက် လိမ်လည်သည့် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည်ဟု ဖုန်းယွီ ပြော”

“Enron ကုမ္ပဏီ ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက် လိမ်လည်မှု၊ ဖုန်းယွီမှာ အထောက်အထား ရှိသည်ဟု ဆို!”

“Enron ကုမ္ပဏီ၏ ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက်များသည် ဘဲန်းဖို့ဒ် နိယာမနှင့် မကိုက်ညီ၊ ဒါကပဲ အထောက်အထားပဲ”

...

ဖုန်းယွီသည် သတင်းစာများစွာ၏ “မျက်နှာဖုံး သတင်း” ကို ထပ်မံ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး သူ၏ ဖုန်းအင်တာဗျူး အသံဖိုင်ကို မီဒီယာများစွာက ထပ်မံထုတ်လွှင့်ခဲ့ရာ လူ ပိုမိုများပြားစွာ သိရှိခဲ့ကြသည်။

အချို့က ယုံကြည်သော်လည်း အများစုက မယုံကြည်ကြသေးပေ။ လူအများအပြားသည် ဤ ဘဲန်းဖို့ဒ် နိယာမဟု ခေါ်သော အရာကိုပင် မသိကြပါ။ ဤ အချက်အလက်များသည် တကယ်ပင် ပေါ်လာနိုင်ခြေ ပြဿနာ ရှိပါသလား။

ဖုန်းယွီ ပြောရုံဖြင့် လူတိုင်းကို ယုံကြည်စေရန် မလုံလောက်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဖုန်းယွီသည် ကျွမ်းကျင်သော ဘဏ္ဍာရေး ပညာရှင် မဟုတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဖုန်းယွီသည် အမေရိကန် ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်၏ စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲမှု ကျောင်းမှ နာမည်ကြီး ပါမောက္ခ နှစ်ဦးကို ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပြီး သူတို့အား Enron ကုမ္ပဏီ၏ ဘဏ္ဍာရေး အစီရင်ခံစာများသည် ဘဲန်းဖို့ဒ် နိယာမနှင့် မကိုက်ညီကြောင်း၊ လိမ်လည်ထားကြောင်း သက်သေပြသည့် စာဖြင့်ရေးသားထားသော ကြေညာချက်ကို ထုတ်ပြန်ခိုင်းခဲ့သည်။

ထိုပါမောက္ခ နှစ်ဦး၏ ဆောင်းပါးများ ထုတ်ဝေပြီးနောက် မီဒီယာများစွာက ၎င်းတို့ကို လျင်မြန်စွာ ပြန်လည် ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးသည် ၎င်းတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ဘုရားသခင်ကို အာမခံ၍ ၎င်းတို့ ပြောသည်မှာ အမှန်ဖြစ်ကြောင်း၊ Enron ကုမ္ပဏီသည် ဘဏ္ဍာရေး အချက်အလက် လိမ်လည်မှု လုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းသည် ချက်ချင်းဆိုသလို ပွက်လောရိုက်သွားစေခဲ့သည်။

ထိပ်တန်း ရှယ်ယာဖြစ်သော Enron ကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာများသည် ချက်ချင်း ကျဆင်းလာခဲ့ပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ အားလုံး Enron ကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာများကို ရောင်းချရန် စတင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် Enron ကုမ္ပဏီ၏ အကြီးအကဲများပင် ပါဝင်သည်။

သူတို့သည် ဤသတင်း၏ မှန်ကန်မှုကို ကောင်းစွာ သိရှိကြသည်။ စစ်ဆေးခံရပါက အမှန်တရားကို လုံးဝ ဖုံးကွယ်ထားနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။

ထိုနည်းတူ စိုးရိမ်ထိတ်လန့်နေကြသူများမှာ Citibank၊ JP Morgan Chase စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် Enron ကုမ္ပဏီနှင့် မကြာခဏ ဘဏ္ဍာရေး အချေအတင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး Enron ကုမ္ပဏီ၏ ဘဏ္ဍာရေး ပြဿနာများကို သူတို့ တကယ် မသိခဲ့ကြဘူးလား။

...

******