အခန်း (၁၁၆၅-၁၁၆၇)

အခန်း ၁၁၆၅ NVIDIA ၏ လူထုဆက်ဆံရေး

ပြည်တွင်းကိစ္စများ ပြီးစီးသွားသောအခါ ဖုန်းယွီသည် အမေရိကန်သို့ ထပ်မံရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သူ၏ဘေးတွင် ရဲလ်ဖ်သာမက ခါမီဒါ မာဆာအို လည်း ပါလာခဲ့သည်။ ယခုတစ်ကြိမ်တွင် အားလုံး NVIDIA ၌ စုဝေးကြခြင်းမှာ NVIDIA သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး Workstation GPU ထောက်ပံ့သူ ဖြစ်လာသည်ကို ဂုဏ်ပြုရန်ဖြစ်သည်။

ဖုန်းယွီက NVIDIA ၏ အစုရှယ်ယာ အများစုကို ပိုင်ဆိုင်ပြီးကတည်းက NVIDIAသည် ရန်ပုံငွေ မလိုအပ်တော့သဖြင့် မူလ စီစဉ်ထားသော စတော့ဈေးကွက် ဝင်ရောက်မည့် အစီအစဉ်ကိုလည်း ရပ်ဆိုင်းထားလိုက်သည်။

ထို့နောက် NVIDIA သည် 3DFX ကုမ္ပဏီကို လျင်မြန်စွာ ပေါင်းစည်းခဲ့ပြီး ထိုကုမ္ပဏီ၏ အဓိက ဂရပ်ဖစ် ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ရယူကာ မိမိ၏ စွမ်းအားကို ပိုမို မြှင့်တင်ခဲ့သည်။

ဆက်လက်၍ NVIDIA ၏ ထုတ်ကုန်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် ယခင်ဘဝနှင့် ဆင်တူပြီး ဂရပ်ဖစ်ကတ် နယ်ပယ်တွင် လုပ်ငန်းခွင် ဦးဆောင်သူ ဖြစ်လာနိုင်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

ATI ဖြစ်စေ၊ IBM ဖြစ်စေ ဂရပ်ဖစ်ကတ် နယ်ပယ်တွင် NVIDIA ထက် အနည်းငယ် နောက်ကျကျန်ရစ်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

ဖုန်းယွီက ဟွမ်ကျန်းဆန်းအား ပြောကြားခဲ့သည်မှာ NVIDIA ယခု လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာမှာ နည်းပညာပိုင်းတွင် ဆက်လက် ဦးဆောင်နေရန်နှင့် ဂရပ်ဖစ်ကတ် (GPU) ကိုသာ အာရုံစိုက်ရန် ဖြစ်သည်။ အနာဂတ်တွင် လူတိုင်းက NVIDIA ၏ နောက်ကိုသာ လိုက်ရမည့် အခြေအနေမျိုး ဖန်တီးရမည် ဖြစ်ပြီး ဂရပ်ဖစ်ကတ်ဟု ပြောလိုက်သည်နှင့် ပထမဆုံး သတိရမိသည်မှာ NVIDIA ဖြစ်စေရမည် ဟု မှာကြားခဲ့သည်။

လောလောဆယ်တွင် NVIDIA ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ မဆိုးလှပေ။ နည်းပညာ သုတေသနတွင် လုပ်ငန်းခွင် ဦးဆောင်သူ ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ နောက်က လိုက်နေသော ဂရပ်ဖစ်ကတ် ကုမ္ပဏီများသည် NVIDIA ထက် အမြဲတမ်း ခြေတစ်လှမ်း နောက်ကျနေတတ်သည်။

အမှတ်တံဆိပ်ကို ကြော်ငြာရန်အတွက် ဖုန်းယွီသည် NVIDIA အား နောက်ထပ် အကြံဉာဏ်တစ်ခု ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ ဆုတံဆိပ်များ ဝယ်ယူရန် ဖြစ်သည်။

မဂ္ဂဇင်းများ၊ မီဒီယာများနှင့် ကျွမ်းကျင်သူ အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဆုပေးပွဲများသည် အမှန်တကယ် တရားမျှတမှု ရှိသည်ဟု ပြောနိုင်သူ နည်းပါးလှသည်။ အမေရိကန်၏ အော်စကာ ဆုပေးပွဲကို ကြည့်ပါက ဆုအများစုကို ကုမ္ပဏီကြီးများက လက်ဝါးကြီးအုပ်ထားသည်။ ကုမ္ပဏီငယ်လေးများ၏ ရုပ်ရှင်များ မည်မျှပင် ကောင်းမွန်ပါစေ၊ အများဆုံး ဆန်ခါတင် စာရင်းဝင်ရုံသာ ရှိသည်။ ဖြန့်ချိရေးကို ကုမ္ပဏီကြီးများသို့ မပေးအပ်လျှင် ဆုရရန် ခက်ခဲသည်။

ယခုတစ်ကြိမ်တွင် Business Week မဂ္ဂဇင်းနှင့် ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်ကာ ကမ္ဘာ့ နံပါတ်တစ် Semiconductor ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာရန် ကြိုးစားခြင်း ဖြစ်သည်။

Business Week ကဲ့သို့သော မဂ္ဂဇင်းများက နံပါတ်တစ်အဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်ပါက ကုမ္ပဏီအတွက် ကြီးမားသော ကြော်ငြာတစ်ခု ဖြစ်လာမည်။ Business Week သည် အီလက်ထရွန်နစ် ထုတ်ကုန်များအတွက် သီးသန့် မဂ္ဂဇင်း မဟုတ်သော်လည်း ၎င်း၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုမှာမူ သံသယ ဖြစ်စရာ မရှိပေ။

မူလက ယမန်နှစ်တွင် NVIDIA သည် နံပါတ်တစ် ဖြစ်လာရန် မျှော်လင့်ချက် ရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံး အချိန်တွင် ဖယ်ရှားခံခဲ့ရပြီး တတိယနေရာသာ ရရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကတည်းက NVIDIA ၏ နည်းပညာ အများအပြားသည် လုပ်ငန်းခွင်တွင် ဦးဆောင်နေပြီ ဖြစ်သည်။

အကြောင်းရင်းမှာ Business Week က NVIDIA ၏ အဓိက ရှယ်ယာရှင်သည် ဖုန်းယွီ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အုပ်စု ဖြစ်ပြီး၊ ဖုန်းယွီ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အုပ်စု၏ အဓိက ရှယ်ယာရှင်မှာ ဖုန်းယွီ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိသွားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဖုန်းယွီသည် Business Week၊ Fortune စသည့် မဂ္ဂဇင်းများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့ဖူးသည်။ ထိုအချိန်က Business Week သည် ဖုန်းယွီ၏ ကုမ္ပဏီကို ဆုပေးမည်လော။

မည်သို့ပင်ဆိုစေ ဆုတံဆိပ်နှင့် စွမ်းရည်သည် မတူညီပေ။ စွမ်းရည်ပိုင်းတွင် NVIDIA သည် ခြေတစ်လှမ်းဝက်သာ ဦးဆောင်နေသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ရန်ပုံငွေ အတိုင်းအတာအရ အခြား တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်း ကုမ္ပဏီများနှင့် ယှဉ်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ကျော်ကြားမှု အပိုင်းတွင်မူ လွန်ခဲ့သော နှစ်နှစ်ကမှ စတင် ထင်ရှားလာခြင်း ဖြစ်သည်။

အော်စကာ ဆုပေးပွဲကဲ့သို့ပင် ရုံတင်ငွေ အလွန်နည်းသော ရုပ်ရှင်များက ဆုကြီးများ ရရှိပြီး ရုံတင်ငွေ အများဆုံး ရုပ်ရှင်များက နှစ်သိမ့်ဆုသာ ရရှိတတ်သည်။ မသမာမှု ရှိသည်ဟု ပြောလျှင် မည်သူက သက်သေပြနိုင်မည်နည်း။ အနုပညာ စံနှုန်းကို မည်သူက တိကျစွာ ပြောပြနိုင်မည်နည်း။

ယခု NVIDIA ဆုရရှိနိုင်မရှိသည်လည်း အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ Business Week၏ စိတ်သဘောထားပေါ်တွင် မူတည်သည်။ သူတို့ စိတ်မကြည်လျှင် အမှတ်တံဆိပ်ကို ထိခိုက်မည် စိုးသဖြင့် NVIDIA ကို လူသိရှင်ကြား မဝေဖန်သော်လည်း NVIDIA ၏ အားနည်းချက် အချို့ကို ရှာဖွေပြီး လုပ်ငန်းခွင် နံပါတ်တစ် မဖြစ်ထိုက်ကြောင်း ပြောဆိုပါက သင် ဘာလုပ်နိုင်မည်နည်း။

လုပ်ငန်းခွင် နံပါတ်တစ်နှင့် နံပါတ်နှစ် ကွာခြားချက်မှာ မိုးနှင့်မြေကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ရွှေတံဆိပ်နှင့် ငွေတံဆိပ် ကွာခြားသကဲ့သို့ပင်။ ရွှေတံဆိပ်ကို သမိုင်းက မှတ်တမ်းတင်လေ့ ရှိသည်။ တန်းခုန် အားကစားကို မကြည့်ဖူးသူများပင် လျူရှန်သည် အိုလံပစ် ရွှေတံဆိပ်ဆုရှင်၊ ကမ္ဘာ့စံချိန်တင်ထားသူ ဖြစ်ကြောင်း သိကြသည်။ ငွေတံဆိပ်ဆုရှင်များကိုမူ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် ဝါသနာရှင်များမှလွဲ၍ မည်သူက မှတ်မိမည်နည်း။

ယခုနှစ်တွင် ဆုရွေးချယ်ပွဲ ပြန်လည် ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်၍ ဟွမ်ကျန်းဆန်း စိတ်ပူပန်နေခြင်း ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ဟွမ်ကျန်းဆန်းသည် ခါမီဒါ မာဆာအိုကို ဆက်သွယ်ပြီး အကူအညီ တောင်းခံခဲ့သည်။ ကျွမ်းကျင်မဂ္ဂဇင်းများကို သူ ကိုယ်တိုင် ကိုင်တွယ်နိုင်သော်လည်း Business Week ကိုမူ မတတ်နိုင်ပေ။

ခါမီဒါ မာဆာအိုလည်း မတတ်နိုင်ပေ။ Business Week သည် သူ့ကို မျက်နှာသာ မပေးပေ။ သို့သော် သူတို့သည်လည်း ဖုန်းယွီနှင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်အောင် တည်ဆောက်လိုကြသည်။ ၎င်းတို့၏ အမြင်တွင် ဖုန်းယွီသည် စီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်းများကို လုံးဝ ငြင်းပယ်ခြင်း မရှိဟု ယူဆကြသည်။ မဟုတ်လျှင် Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ အင်တာဗျူးကို လက်ခံမည် မဟုတ်ပေ။

“Business Week က ကျွန်တော့်ကို သီးသန့် အင်တာဗျူး လုပ်ချင်တာလား”

“ခင်ဗျားကို သီးသန့် အင်တာဗျူး လုပ်ချင်တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဖုန်းယွီ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအုပ်စုရဲ့ ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးဦးကို အင်တာဗျူး လုပ်ခွင့်ရရင်လည်း အဆင်ပြေတယ်လို့ ပြောပါတယ်” ဟွမ်ကျန်းဆန်းက ပြောပြီး ခါမီဒါ မာဆာအို ကို ကြည့်လိုက်သည်။

ခါမီဒါ မာဆာအိုက ရှက်ကိုးရှက်ကန်း ပြုံးလိုက်သည်။ “သူဌေး၊ ကျွန်တော့်ကို အင်တာဗျူး လုပ်မယ်ဆိုရင်တော့ ကျွန်တော် ဝမ်းသာအားရ လက်ခံမှာပါ။ အဲဒါက ကျွန်တော်နဲ့ ကျွန်တော့် မိသားစုရဲ့ အဆင့်အတန်း မြှင့်တင်မှုအတွက် အများကြီး အထောက်အကူ ပြုမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ သူတို့က ဖုန်းယွီ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အုပ်စုရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်ကို အင်တာဗျူးချင်တာဆိုတော့ ကျွန်တော် လက်မခံရဲဘူး ဖြစ်နေတာပါ”

ဖုန်းယွီ အင်တာဗျူး လက်မခံပါက ခါမီဒါ မာဆာအိုလည်း အင်တာဗျူး လက်ခံခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်လေ့ ရှိသည်။ Sixth Sense ကုမ္ပဏီအတွက်မှလွဲ၍ ဖြစ်သည်။ တကယ်တော့ ခါမီဒါ မာဆာအို၏ ရင်ထဲတွင် ဖုန်းယွီ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အုပ်စုကို ကိုယ်စားပြု၍ အင်တာဗျူး ဖြေကြားလိုစိတ် ပြင်းပြနေသည်။ အထူးသဖြင့် Business Week ကဲ့သို့ ထိပ်တန်း စီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်းမျိုးနှင့် ဆိုလျှင် ပို၍ လိုလားသည်။

ဖုန်းယွီ စဉ်းစားလိုက်သည်။ သူ အင်တာဗျူး လက်မခံသော်လည်း အခြားသူများကိုပါ တားမြစ်ထားလျှင် လွန်လွန်းရာ ကျပေလိမ့်မည်။ လူအများအပြားသည် ဖုန်းယွီနောက်လိုက်၍ ငွေလိုချင်ကြသော်လည်း အချို့က ဂုဏ်သတင်းကို လိုချင်ကြသည်။

ခါမီဒါ မာဆာအိုသည် ငွေကြေး မလိုအပ်သည်မှာ ထင်ရှားသည်။ Nasdaq ညွှန်းကိန်း ကျဆင်းချိန်တွင်ပင် Sixth Sense ၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းသည် အနည်းငယ်သာ ကျဆင်းခဲ့ပြီး အမြန်ဆုံး ပြန်လည် နာလန်ထူနိုင်ခဲ့သည်။ ယခု ရှယ်ယာဈေးနှုန်းသည် ဆက်လက် မြင့်တက်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

ထိုရှယ်ယာများနှင့် ဖုန်းယွီ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အုပ်စုမှ ဆုချသော ရှယ်ယာများ ပေါင်းလိုက်လျှင် ခါမီဒါ မာဆာအို ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုသည် ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံ ကျော်လွန်နေပြီ ဖြစ်သည်။

ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံဆိုသော ပမာဏသည် လူအများအပြားအတွက် ဘဝပေါင်းများစွာ သုံးစွဲရန် လုံလောက်သည်။ ထို့အပြင် Sixth Sense ကုမ္ပဏီသည် အမြတ်အစွန်းများကို စဉ်ဆက်မပြတ် ဖန်တီးပေးနေသည်။

ခါမီဒါ မာဆာအို သည် ယခုအခါ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းကို ပိုမို ချဲ့ထွင်လိုသလို မိမိ၏ မိသားစုကိုလည်း တိုးတက်စေလိုသည်။ ဂုဏ်သတင်းသည် မိသားစုတစ်ခုအတွက် အလွန် အရေးကြီးသည်။

ဖုန်းယွီသည် ခါမီဒါ မာဆာအို ၏ ပခုံးကို ပုတ်လိုက်သည်။ “မင်း Business Week နဲ့ ဆက်သွယ်လိုက်ပါ။ ငါတို့ သူတို့ကို အလွန် ထိတ်လန့်စရာကောင်းတဲ့ သတင်း တစ်ခု ရောင်းပေးမယ်။ ဈေးကွက်တန်ဖိုး ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ရာချီရှိတဲ့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုက စာရင်းလိမ် လုပ်နေတဲ့ သတင်းပဲ။ သီးသန့် သတင်းနော်။ ပြီးရင် ဘာဆက်လုပ်ရမလဲဆိုတာ သူတို့ နားလည်မှာပါ”

ခါမီဒါ မာဆာအိုအလွန်အံ့အားသင့်သွားသည်။ “သူဌေး၊ ဈေးကွက်တန်ဖိုး ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ရာချီရှိတဲ့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုက စာရင်းလိမ် လုပ်နေတယ် ဟုတ်လား။ Enron ကုမ္ပဏီရဲ့ သင်ခန်းစာကို သူတို့ မယူကြသေးဘူးလား”

“ကုမ္ပဏီတစ်ခုက စာရင်းလိမ် မလုပ်ရင် ပျက်စီးတော့မယ်ဆိုရင် အဲဒီ အရင်းရှင်တွေ ဘယ်လို ရွေးချယ်ကြမလဲဆိုတာ မင်း ခန့်မှန်းကြည့်လေ။ NVIDIA ကို အဓိကထား ကြော်ငြာပေးရမယ်။ ပြီးတော့ Sixth Sense ကိုလည်း အဓိကထား ကြော်ငြာသင့်တယ်လို့ ငါ ထင်တယ်။ AIWA ပါ ထည့်နိုင်ရင် ပိုကောင်းတာပေါ့” ဖုန်းယွီ စဉ်းစားပြီး ပြောလိုက်သည်။

သူဌေးက Sixth Sense ကိုပါ ကြော်ငြာခိုင်းသည်ကို ကြားသောအခါ ခါမီဒါ မာဆာအိုပို၍ စိတ်လှုပ်ရှားသွားသည်။

“သူဌေး စိတ်ချပါ၊ ကျွန်တော် ကုမ္ပဏီ အကျိုးစီးပွားကို ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ပါ့မယ်။ NVIDIA ရဲ့ ဂိမ်း ဂရပ်ဖစ်ကတ်တွေကလည်း ထိပ်တန်းမို့လို့ ဖုန်းယွီ ဂိမ်းကုမ္ပဏီကိုပါ တစ်ပါတည်း ကြော်ငြာပေးသင့်တယ်လို့ ကျွန်တော် ထင်ပါတယ်”

ဖုန်းယွီ ပြုံးပြီး ခါမီဒါ မာဆာအို ၏ ပခုံးကို ပုတ်လိုက်သည်။ “မင်း လုပ်ရင် ငါ စိတ်ချရတယ်။ သွားပါ၊ ဖုန်းဆက်ပြီးရင် ပြန်လာခဲ့။ အဲဒီ ကုမ္ပဏီ စာရင်းလိမ် လုပ်တဲ့ အကြောင်း ငါ ပြောပြမယ်။ သက်သေအထောက်အထားတွေ ငါ ရထားပြီးပြီ”

******

အခန်း ၁၁၆၆ WorldCom ၏ ကျဆုံးမှု

ခဏအကြာတွင် ခါမဲဒါ မာဆာအိုသည် ပြုံးရွှင်စွာဖြင့် ပြန်ရောက်လာသည်။ အမှန်တကယ်တွင် သူ အင်တာဗျူး လက်ခံလိုက်ရုံနှင့် Business Week မဂ္ဂဇင်းက ကျေနပ်နေပါပြီ။ သို့သော် ဖုန်းယွီ ကိုယ်တိုင် အင်တာဗျူး လက်ခံနိုင်လျှင် ပို၍ ကောင်းမွန်ပေမည်။

ယခု ဖုန်းယွီက အင်တာဗျူး မလက်ခံသော်လည်း ခါမဲဒါ မာဆာအိုက Business Week မဂ္ဂဇင်းအား သီးသန့် သတင်းထူးတစ်ခု ရောင်းပေးမည်ဟု ပြောကြားခဲ့ရာ Business Week မဂ္ဂဇင်းသည် မကြာသေးမီကမှ ဒေဝါလီခံသွားသော Enron ကုမ္ပဏီကို ချက်ချင်း သတိရသွားသည်။

Business Week မဂ္ဂဇင်း၏ ရှယ်ယာရှင်များထဲတွင် ချမ်းသာကြွယ်ဝသူ မနည်းပါပေ။ ဤကဲ့သို့သော သတင်းမျိုးက အမြတ်အစွန်း မည်မျှ ရရှိနိုင်မည်ကို သူတို့ ကောင်းစွာ သိရှိကြသည်။

ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် မနက်ဖြန် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုသို့ လေယာဉ်ဖြင့် လာရောက်ကာ ခါမဲဒါ မာဆာအိုကို သီးသန့် အင်တာဗျူး ပြုလုပ်ရန် ချက်ချင်း ချိန်းဆိုလိုက်ကြသည်။ ခါမဲဒါ မာဆာအိုက ယနေ့ အလုပ်မအားဟု မပြောခဲ့လျှင် ၎င်းတို့ ယနေ့ပင် ရောက်လာကြမည် ဖြစ်သည်။

NVIDIA ကိစ္စ ပြီးစီးသွားပြီဖြစ်၍ ဟွမ်ကျန်းဆန်းလည်း ကြာကြာမနေတော့ဘဲ အလုပ်ပြန်လုပ်ရန် ထွက်ခွာသွားသည်။ ကုမ္ပဏီသည် တိုးတက်နေသော အချိန်ဖြစ်၍ တစ်ခဏလေးမျှပင် အနားယူ၍ မရပေ။ ကုမ္ပဏီ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အစောပိုင်းကာလတွင် အားသာချက် အများအပြား ရယူထားနိုင်လျှင် အနာဂတ်တွင် ပိုမို သက်သာပေလိမ့်မည်။ ကုမ္ပဏီသည် အရှိန်မြှင့် ပရိုဆက်ဆာ ထုတ်လုပ်ရန် ပြင်ဆင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။

ရုံးခန်းထဲတွင် ဖုန်းယွီ၊ ခါမဲဒါ မာဆာအိုနှင့် ရဲလ်ဖ် သုံးယောက်တည်း ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ရဲလ်ဖ်က လက်ဖက်ရည် သုံးခွက် ဖျော်လာသည်။ ဖုန်းယွီနှင့် အတူနေသည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သဖြင့် သူလည်း ဤကဲ့သို့ ခါးသက်သက် အရသာရှိပြီး နောက်ပိုင်းမှ ချိုမြိန်လာသော လက်ဖက်ရည်စိမ်းကို သဘောကျလာသည်။

ခါမဲဒါ မာဆာအိုသည် ဂျပန်လူမျိုးဖြစ်သဖြင့် လက်ဖက်ရည်ကို ပို၍ပင် နှစ်သက်သည်။

ဖုန်းယွီသည် လက်ဖက်ရည် တစ်ငုံ သောက်လိုက်ပြီး ကျေနပ်စွာ ခေါင်းညိတ်လိုက်သည်။ ဤလက်ဖက်ရည်က ရေငတ်ပြေလှသည်။

ခါမဲဒါ မာဆာအိုသည် စိတ်နည်းနည်း လောနေသော်လည်း ဖုန်းယွီ လက်ဖက်ရည်သောက်သည်ကို သည်းခံပြီး အဖော်ပြုနေရသည်။

ဖုန်းယွီသည် လက်ဖက်ရည်ခွက်ကို ချလိုက်ပြီး မေးမြန်းလိုက်သည်။

“ခါမဲဒါ၊ WorldCom ကုမ္ပဏီကို မင်း သိလား”

“WorldCom ကုမ္ပဏီလား။ သိတာပေါ့။ အမေရိကန်မှာ ဒုတိယအကြီးဆုံး ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီလေ။ AT&T ပြီးရင် သူပဲ။ မနှစ်က အထွတ်အထိပ် ရောက်ချိန်တုန်းက WorldCom ရဲ့ ရှယ်ယာဈေးက ဒေါ်လာ ၁၈၀ ဘီလီယံကျော်တောင် ရှိခဲ့တာ။ ဒါပေမဲ့ အခု အင်တာနက် ပူဖောင်း ပေါက်ကွဲပြီးတဲ့နောက် ဒေါ်လာ ၇၀ ဘီလီယံလောက်ပဲ ရှိတော့မယ် ထင်တယ်။ သူဌေး၊ ခင်ဗျား ပြောတဲ့ စာရင်းလိမ်လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီဆိုတာ WorldCom ကုမ္ပဏီ ဖြစ်နေမလား”

ခါမဲဒါ မာဆာအို ပြောရင်းနှင့် တစ်ခုခု လွဲနေသည်ဟု ခံစားလိုက်ရသည်။ မဖြစ်နိုင်ပါချေ၊ WorldCom ကုမ္ပဏီသည် Enron ထက် ပိုကြီးသော ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု ပေးသော ကုမ္ပဏီလည်း ဖြစ်သည်။ စာရင်းလိမ်သည့် အရှုပ်တော်ပုံ ပေါက်ကြားသွားပါက ရှယ်ယာဈေးသည် Enron ကဲ့သို့ပင် အောက်ဆုံးထိ ထိုးကျသွားပေလိမ့်မည်။ ထို့နောက် မည်သူမျှ လာရောက် ဝယ်ယူခြင်း မရှိပါက ဒေဝါလီခံရန် လမ်းသာ ရှိတော့မည် ဖြစ်သည်။

“မှန်တယ်၊ WorldCom ကုမ္ပဏီပဲ။ WorldCom ကုမ္ပဏီရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုက တော်တော် စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းတယ်။ မင်း သူတို့ရဲ့ ဘဏ္ဍာရေး ရှင်းတမ်းကို သေသေချာချာ ကြည့်လိုက်ရင် WorldCom ဟာ အင်တာနက် ပူဖောင်း ကာလမှာ လျင်မြန်စွာ ဖောင်းပွလာတဲ့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုဆိုတာ တွေ့ရလိမ့်မယ်။ ကုမ္ပဏီက ဘယ်လို ကြီးထွားလာလဲဆိုတော့ ပေါင်းစည်းခြင်းတွေကနေတဆင့် ကြီးထွားလာတာ။ ပေါင်းစည်းဖို့ ငွေကြေးက သူတို့ ရှာဖွေထားတဲ့ အမြတ်ငွေ မဟုတ်ဘဲ ရှယ်ယာတွေ ထုတ်ရောင်းပြီး ရန်ပုံငွေ ရှာထားတာတွေ ဖြစ်တယ်။ ဆိုလိုတာက WorldComဟာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေရဲ့ ပိုက်ဆံကို သုံးပြီး နယ်မြေချဲ့ထွင်နေတာပဲ...”

WorldComသည် ကုမ္ပဏီတစ်ခုကို ပေါင်းစည်းတိုင်း ငွေသား အများအပြား ပေးချေလေ့ မရှိပေ။ ရှယ်ယာ လဲလှယ်ခြင်း နည်းလမ်းဖြင့် ထိန်းချုပ်ကြသည်။ ကိုယ်ပိုင် ရှယ်ယာများဖြင့် လဲလှယ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရှယ်ယာသစ်များ ထပ်ထုတ်ပြီး လဲလှယ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ သူတို့ ပေးချေရသော ငွေသား အနည်းငယ်သည်လည်း ရှယ်ယာသစ်များ ရောင်းချပြီး ရရှိလာသော ငွေများသာ ဖြစ်သည်။

ဤသို့လုပ်ဆောင်ခြင်း၏ ကောင်းကျိုးမှာ စီမံခန့်ခွဲသူများအပေါ်တွင် ဖိအား သိပ်မရှိဘဲ ကုန်ကျစရိတ် နည်းနည်းဖြင့် မျက်စိမှိတ် ချဲ့ထွင်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ရပ်သည် အနှစ်သာရအားဖြင့် ငွေလိမ်ယူသည့် လုပ်ရပ်မျိုးသာ ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် အကျိုးရှိရန် ခဲယဉ်းသည်။ သို့သော် သူတို့ ပေါင်းစည်းလိုက်သည့် အတိုင်းအတာက ကြီးမားပြီး ဈေးကွက်ကို လက်ဝါးကြီးအုပ်နိုင်သည့်အထိ ဖြစ်လာပါက အမြတ်ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

ပုံမှန် အခြေအနေမျိုးတွင် ရှယ်ယာများ ထပ်မံ ထုတ်ဝေခြင်းသည် အရက်ထဲ ရေရောသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သာမန် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် အန္တရာယ်ကို ရှောင်ရှားရန် ရှယ်ယာများကို ထုတ်ရောင်းကြပေလိမ့်မည်။ သို့သော် WorldCom သည် စတော့ဈေးကွက်တွင် အမြဲတမ်း ထူးချွန်သော စွမ်းဆောင်ရည် ပြသနေပြီး ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင် အများအပြားကလည်း ထောက်ခံပေးနေသဖြင့် ရှယ်ယာရှင်များသည် ရှယ်ယာများကို ထုတ်မရောင်းသည့်အပြင် ဈေးကွက်ကို ဆက်လက် ထောက်ပံ့ပေးနေကြသည်။ ထို့ကြောင့် WorldCom ၏ ရှယ်ယာဈေးက ပိုမို ဖောင်းပွလာခဲ့သည်။

ရလဒ်အနေဖြင့် WorldCom ဟူသော ကုမ္ပဏီသည် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ဒေါ်လာ သန်းဂဏန်းတန် ကုမ္ပဏီမှနေ၍ ဒေါ်လာ ၁၈၀ ဘီလီယံကျော်တန် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖုန်းယွီ မှတ်မိသလောက်ဆိုလျှင် ယခင်ဘဝက WorldCom ၏ အမြင့်ဆုံး ရှယ်ယာဈေးသည် ဒေါ်လာ ၂၀၀ ဘီလီယံ နီးပါး ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ဤဘဝတွင် ဖုန်းယွီက Microsoft ရှယ်ယာများကို စောစောစီးစီး ထုတ်ရောင်းလိုက်သဖြင့် Nasdaq သည် ယခင်ဘဝလောက် မမြင့်မားခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် WorldCom၏ ဈေးကွက်တန်ဖိုးသည်လည်း ယခင်ဘဝလောက် မများတော့ပေ။

ကောင်းသည့်အချက် တစ်ခုမှာ WorldCom ၏ ရှယ်ယာဈေး ကျဆင်းသွားသော်လည်း ယခင်ဘဝလောက် လျင်မြန်စွာ ကျဆင်းခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

ဤတစ်ကြိမ် အင်တာနက် ပူဖောင်းသည် ပြင်းထန်သော်လည်း WorldCom CEO ၏ စကားတစ်ခွန်းက ရှယ်ယာရှင်များကို ယုံကြည်မှု ခိုင်မာစေခဲ့သည်။

“ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်က ဈေးကွက်ဝေစု ရရှိဖို့၊ ဒါမှမဟုတ် ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ဖြစ်လာဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်က Wall Street စတော့ဈေးကွက်မှာ နံပါတ်တစ် ဖြစ်လာဖို့ပါ”

ဤစကားတစ်ခွန်းကြောင့်ပင် WorldCom ၏ ရှယ်ယာများကို ရှယ်ယာရှင်များက ဆက်လက် ဝယ်ယူ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ကြသည်။

သို့သော် အလှည့်အပြောင်းသည် ယမန်နှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည်။

ယမန်နှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် WorldCom ကုမ္ပဏီက Sprint ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီကို ပေါင်းစည်းရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ Sprint ကုမ္ပဏီသည် အမေရိကန်၏ တတိယအကြီးဆုံး ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ ဖြစ်ပြီး ပေါင်းစည်းမှု တန်ဖိုးမှာ ဒေါ်လာ ၁၃၀ ဘီလီယံ နီးပါး ရှိခဲ့သည်။

ဒါဟာ သမိုင်းတစ်လျှောက် အမြင့်မားဆုံး ပေါင်းစည်းမှု တန်ဖိုး ဖြစ်ပြီး အောင်မြင်ခဲ့လျှင် WorldCom သည် AT&T ကို ကျော်ဖြတ်ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။

ကံမကောင်းစွာဖြင့် ပေါင်းစည်းမှု အစီအစဉ်ကို ဥရောပနှင့် အမေရိကန် လက်ဝါးကြီးအုပ်မှု တိုက်ဖျက်ရေး အဖွဲ့အစည်းများက ပူးပေါင်း တားဆီးခဲ့ကြသည်။ သူတို့က ဤသို့လုပ်ဆောင်ပါက လက်တွေ့ လက်ဝါးကြီးအုပ်မှု ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဟု ယူဆကြသည်။ လက်ဝါးကြီးအုပ်မှု သံသယရှိသည့် ကုမ္ပဏီများကိုပင် သူတို့က အတင်းအကြပ် ခွဲထုတ်ချင်နေရာ ယခုကဲ့သို့ ပေါင်းစည်းပြီး လက်ဝါးကြီးအုပ်ချင်သည့် ကိစ္စကို မည်သို့ ခွင့်ပြုမည်နည်း။

ဤပေါင်းစည်းမှု ပျက်ပြားသွားပြီးနောက် WorldCom ကုမ္ပဏီ အကြီးအကျယ် ထိခိုက်သွားခဲ့သည်။ ရှေ့တွင် ပြောခဲ့သကဲ့သို့ပင် WorldCom သည် စဉ်ဆက်မပြတ် ပေါင်းစည်းမှုများ ပြုလုပ်ပြီး ရှယ်ယာဈေးကို ထိန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အောင်မြင်ခဲ့လျှင် သူတို့သည် လုပ်ငန်းခွင် နံပါတ်တစ် ဖြစ်လာပြီး အမြတ်အစွန်း အများအပြား ရရှိမည်မှာ သေချာသည်။

သို့သော် ပေါင်းစည်းမှု မအောင်မြင်သောအခါ ယခင်က ပေါင်းစည်းမှု ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ၏ ဆိုးကျိုးများ ပေါ်လာတော့သည်။ ပေါင်းစည်းမှု မလုပ်လျှင် ရှယ်ယာသစ် ထုတ်၍ မရပေ။ ရှယ်ယာသစ် မထုတ်လျှင် WorldCom ဆက်လက် ရပ်တည်နိုင်တော့မည် မဟုတ်ပေ။

ယခင်က WorldCom ပေါင်းစည်းမှုများ ပြုလုပ်စဉ်က အကြွေးများ အများအပြား ရှိခဲ့သည်။ ကိန်းဂဏန်း တစ်ခုကို ကြည့်လိုက်လျှင် သိနိုင်သည်။ WorldCom ကို ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ကျော် ချေးငှားထားသည့် ဘဏ်ပေါင်း ၅၀ ကျော် ရှိသည်။ ယခု WorldCom သည် ဆက်လက်၍ ချေးငှားရန် ဆက်သွယ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ သူတို့က နောက်ထပ် ဘဏ် ၂၅ ခုထံမှ ဒေါ်လာ ၂၅ ဘီလီယံကျော် ထပ်မံချေးယူရန် ဆွေးနွေးနေကြသည်။

ချေးငွေ မရရှိပါက သူတို့ လုပ်ငန်း ဆက်လက် လည်ပတ်နိုင်တော့မည် မဟုတ်ပေ။ ယခု ကုမ္ပဏီ၏ ကြွေးမြီ အချိုးအစားသည် အလွန်အမင်း မြင့်မားနေပြီ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုဘဏ်များသည်လည်း သူ့ကို မချေး၍ မရပေ။ မချေးလျှင် ယခင်က အကြွေးများလည်း ပြန်ရတော့မည် မဟုတ်ပေ။

ဤအချိန်တွင် ရှယ်ယာဈေးကို ထိန်းထားရန်၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများကို ဆက်လက် ဆွဲဆောင်ရန်အတွက် သူတို့သည် မလုပ်သင့်သည်ကို လုပ်ပြီး စာရင်းကိုင် နည်းလမ်းများ သုံးကာ အမြတ်ငွေကို အတုအယောင် တိုးမြှင့်ပြပြီး ကုမ္ပဏီက အမြတ်ရနေသေးသည်ဆိုသော ပုံရိပ်ယောင်ကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။

သို့သော် WorldCom သည် Enron နှင့် မတူသည့်အချက်မှာ WorldCom ၏ စာရင်းလိမ် ပမာဏက ပိုများခြင်း ဖြစ်သည်။ တစ်ခါ လိမ်လိုက်လျှင် Enron ၏ နှစ်ပေါင်းများစွာ လိမ်ခဲ့သည့် ပမာဏထက် ပိုများသည်။ မတတ်နိုင်ပေ၊ WorldCom ၏ ဈေးကွက်တန်ဖိုးက Enron ထက် များစွာ ပိုများပြီး ကုန်ကျစရိတ်များလည်း ပိုများသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဖုန်းယွီက ခါမဲဒါ မာဆာအိုကို ဤအကြောင်းများ ပြောပြပြီးနောက် ရဲလ်ဖ်ထံမှ ရဲလ်ဖ်ကို တိတ်တဆိတ် စုံစမ်းခိုင်းထားသည့် ရလဒ်များကို လှမ်းယူလိုက်သည်။

“ရော့၊ ဒါက သက်သေအထောက်အထားပဲ”

ခါမဲဒါ မာဆာအိုက ဖုန်းယွီကို မယုံနိုင်သလို ကြည့်လိုက်သည်။

“သူဌေး၊ WorldCom က ဘဏ္ဍာရေး စာရင်းလိမ်နေတယ်ဆိုတာ ခင်ဗျား ဘယ်လို စဉ်းစားမိတာလဲ”

ဖုန်းယွီက ကုမ္ပဏီ ဘဏ္ဍာရေး စစ်ဆေးမှု ကော်လံကို ညွှန်ပြလိုက်သည်။

“မင်း သေသေချာချာ ကြည့်လိုက်။ WorldCom ငှားထားတဲ့ စာရင်းစစ် ကုမ္ပဏီက Enron ရဲ့ စာရင်းစစ် ကုမ္ပဏီပဲ”

******

အခန်း ၁၁၆၇ နောက်ထပ် အရှုပ်တော်ပုံတစ်ခု

ဖုန်းယွီသည် ကီရီလန်ကိုနှင့် ဖူရုန်းချီတို့ထံ WorldCom ရှယ်ယာများကို Short လုပ်နိုင်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း ဖုန်းဖြင့် အကြောင်းကြားလိုက်သည်။

ရဲလ်ဖ်မှ Business Week မဂ္ဂဇင်းကို အသုံးပြု၍ WorldCom ၏ စာရင်းလိမ်လည်မှု အရှုပ်တော်ပုံကို ဖွင့်ချလိုက်သည်နှင့် WorldCom သည် Enron ကဲ့သို့ပင် အလုံးစုံ ပျက်စီးသွားပေလိမ့်မည်။

သုံးရက်ကြာပြီးနောက် Business Week မဂ္ဂဇင်း အသစ် ထွက်ရှိလာသည်။

ဝေါလ်စထရိရှိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုမှ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်သည် ပုံမှန် လုပ်နေကျအတိုင်း ရုံးရောက်သည်နှင့် ကုလားထိုင်ပေါ်တွင် ထိုင်ကာ နောက်ဆုံးရ စီးပွားရေး သတင်းစာများနှင့် မဂ္ဂဇင်းများကို ကောက်ယူ ဖတ်ရှုနေသည်။

Business Week မဂ္ဂဇင်း၏ မျက်နှာဖုံးတွင် အာရှသား တစ်ဦးပုံကို တွေ့လိုက်ရသည်။

၎င်းသည် သူ့အား စိတ်ဝင်စားမှု ဖြစ်စေခဲ့သဖြင့် ဤမဂ္ဂဇင်းကို အရင်ဆုံး လှန်လှောဖတ်ရှုလိုက်ရာ ကြီးမားသော ဆုံးရှုံးမှုမှ လွတ်မြောက်သွားစေခဲ့သည်။

“ဪ၊ ဒါ ဖုန်းယွီ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အုပ်စုရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ခါမဲဒါ မာဆာအိုပဲ။ ဖုန်းယွီ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အုပ်စုဆိုတာ ဟို ဖုန်းယွီရဲ့ ကုမ္ပဏီလို့ ကောလဟာလ ထွက်နေတာပဲ။ ဟေ… ဒီခါမဲဒါ မာဆာအိုက ဟိုလို ကုမ္ပဏီမျိုးကို ပထမဆုံး စာရင်းဝင်အောင် လုပ်နိုင်ခဲ့တဲ့ ခေါင်းဆောင်ပဲ။ အဲဒီလို ကုမ္ပဏီမျိုးကို စာရင်းဝင်အောင် လုပ်နိုင်တာ တကယ့် ပါရမီရှင်ပဲ”

“ခဏလေး… နောက်ဆုံးမှာ ဘာပြောထားတာလဲ။ ခါမဲဒါ မာဆာအိုက WorldCom ကုမ္ပဏီ စာရင်းလိမ်နေတယ်လို့ ပြောလိုက်တာလား”

သူသည် နောက်ဆုံး စာမျက်နှာများသို့ အလျင်အမြန် လှန်လှောကြည့်လိုက်ရာ WorldCom စာရင်းလိမ်လည်မှု အထောက်အထားများ ပါဝင်သော ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကို တွေ့လိုက်ရသည်။ အထက်ပါ အချက်အလက်များအရ WorldCom တွင် အနည်းဆုံး ဒေါ်လာ ၄ ဘီလီယံခန့် စာရင်း ပြဿနာ ရှိနေကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်။ ဒေါ်လာ ၄ ဘီလီယံ ဆိုသည်မှာ နည်းသော ပမာဏ မဟုတ်ပေ။

သူသည် စားပွဲပေါ်မှ ဖုန်းကို ချက်ချင်း ကောက်ကိုင်လိုက်သည်။

“WorldCom ရှယ်ယာတွေ အကုန် ထုတ်ရောင်းပစ်လိုက်။ ဘယ်လောက် ရှုံးရှုံး ဂရုမစိုက်နဲ့၊ အခုချက်ချင်း လုပ်”

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဤသတင်း ရရှိသော လူအများအပြားသည် WorldCom ရှယ်ယာများကို ထုတ်ရောင်းနေကြသည်။ Enron ၏ သင်ခန်းစာကို ပြန်ကြည့်လိုက်။ WorldCom ပြန်လည် နာလန်ထူလာမည်ကို စောင့်နေမည်လား။ ထိုသို့ဆိုလျှင် WorldCom ရှယ်ယာများ စက္ကူစုတ် ဖြစ်သွားသည်အထိ စောင့်နေလိုက်ပါ။

အမေရိကန် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်နှင့် လဲလှယ်ရေး ကော်မရှင် (SEC) သည်လည်း WorldCom ကို သတိထားမိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ဤကုမ္ပဏီ၏ ကြွေးမြီ အချိုးအစားသည် အလွန်မြင့်မားနေသည်။ ငါးလေးက ငါးကြီးကို စားသော ဒဏ္ဍာရီများကို အကြိမ်ကြိမ် ဖန်တီးခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့အားလုံးသည် ချေးငွေများနှင့် ရှယ်ယာသစ် ထုတ်ဝေခြင်းများအပေါ်တွင် မှီခိုနေရသည်။ ယခုအခါ မြင်းလေးက လှည်းကြီးကို ဆွဲနေသည် မဟုတ်တော့ဘဲ မြင်းလေးက မီးရထားကြီးကို ဆွဲနေသည့် အခြေအနေ ဖြစ်နေပြီ။

ယနေ့တွင် သူတို့သည် Business Week တွင် ဖော်ပြထားသော ဆောင်းပါးကို သတိထားမိလိုက်သည်။ ထိုဆောင်းပါးတွင် WorldCom သည် ၎င်း၏ CEO အက်ဘာစ် အား ဒေါ်လာ ၃၆၆ သန်း ချေးငှားခဲ့သော်လည်း အက်ဘာစ်ဘက်မှ မည်သည့် အာမခံပစ္စည်းမျှ ပေးအပ်ထားခြင်း မရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဤချေးငွေသည် သိသာထင်ရှားစွာ ပြဿနာ ရှိနေပြီး အက်ဘာစ် ကိုယ်ကျိုးရှာခြင်း ဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် ယမန်နှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းနှင့် ယခုနှစ် နှစ်စပိုင်းတွင် WorldCom ၏ ဆက်သွယ်ရေး စနစ် တိုးချဲ့ခြင်းအတွက် ကုန်ကျစရိတ် အများအပြားကို ပုံမှန် ကုန်ကျစရိတ်အဖြစ် စာရင်းမသွင်းဘဲ အရင်းအနှီး အသုံးစရိတ်အဖြစ် စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့သော စာရင်းကိုင် နည်းလမ်းလေး တစ်ခုဖြင့် WorldCom သည် အမြတ်ငွေ ဒေါ်လာ ၃ ဘီလီယံနီးပါး ရရှိသယောင် ဖန်တီးခဲ့သည်။

ယမန်နှစ်က အမြတ်ငွေ ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံနီးပါးနှင့် ယခုနှစ် ပထမ သုံးလပတ် အမြတ်ငွေ ဒေါ်လာ သန်း ၃၀၀ ခန့်သည်လည်း အတုအယောင်များသာ ဖြစ်ပြီး အမှန်တကယ်တွင် သူတို့ အရှုံးပေါ်နေကြသည်။

အခြားအရာများကို မပြောဘဲ ချေးငွေ အများအပြားကြောင့် နေ့စဉ် ပြန်ဆပ်ရမည့် အတိုးနှုန်းသည်ပင် မနည်းလှပေ။ လုပ်ငန်း လည်ပတ်မှု သာမန်မျှသာ ဖြစ်နေချိန်တွင် အမြတ်ငွေ မည်သည့်နေရာက ရရှိမည်နည်း။

အကယ်၍ အမှန်တကယ် အမြတ်ရရှိနေပါက ဘဏ် ၂၅ ခုထံမှ ဒေါ်လာ ၂၅ ဘီလီယံ ထပ်မံ ချေးယူရန် လျှောက်ထားဦးမည်လော။

အခြား မဂ္ဂဇင်းများက ဤသတင်းကို ဖော်ပြခဲ့လျှင် လူများက သံသယ ဝင်ကောင်း ဝင်နိုင်သော်လည်း Business Week က ဖော်ပြလိုက်သောအခါ လူတိုင်းက အလိုအလျောက် ယုံကြည်သွားကြသည်။

ထို့အပြင် သက်သေမဟုတ်သော သက်သေတစ်ခု ရှိနေသေးသည်။ WorldCom ၏ စာရင်းစစ် ကုမ္ပဏီသည် Enron ကဲ့သို့ပင် Arthur Andersen ဖြစ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေ ဤစာရင်းလိမ်လည်မှု အရှုပ်တော်ပုံ နှစ်ခုသည် Andersen ကုမ္ပဏီကို ပျက်စီးလုနီးပါး ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ယခင်က ၎င်းတို့သည် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း စာရင်းစစ် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ မည်သူမျှ ၎င်းတို့ကို မငှားရမ်းရဲကြတော့ပေ။

Andersen ကို ငှားရမ်းလိုက်ပါက လူများက မိမိတို့ ကုမ္ပဏီလည်း စာရင်းလိမ်နေသည်ဟု သံသယ ဝင်ကြလိမ့်မည်။ မိမိတို့ မလိမ်လည်ကြောင်း သက်သေပြလျှင်ပင် လူများက ယုံကြည်ချင်မှ ယုံကြည်ကြမည်။

Business Week မှ အရှုပ်တော်ပုံကို ဖော်ထုတ်ပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် အမေရိကန် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်နှင့် လဲလှယ်ရေး ကော်မရှင်သည် WorldCom ၏ ယခင် ပေါင်းစည်းမှု ဖြစ်ရပ်များကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကုမ္ပဏီမှ အက်ဘာစ်အား ဒေါ်လာ ၃၆၆ သန်း ချေးငှားမှု ကိုလည်း စုံစမ်းစစ်ဆေးမည်ဟု ဆိုသည်။

ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် WorldCom ကို အရပ်ဘက် လိမ်လည်မှုဖြင့် ချက်ချင်း တရားစွဲဆိုလိုက်သည်။ ထိုစာရင်းလိမ်လည်မှု ကိစ္စရပ်များကို အသေးစိတ် စုံစမ်းစစ်ဆေးရမည် ဖြစ်ပြီး ဤမျှလောက်နှင့် ပြီးမည် မဟုတ်ပေ။

ပြည်ပခရီးစဉ် ရောက်ရှိနေသော ဂျော့ချ် ဒဗလျူ ဘုရှ် (George W. Bush) သည် ဒေါသအမျက်ချောင်းချောင်းထွက်နေသည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု ပေးသူ၊ အမေရိကန်၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး တာဝေးပြော ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီကြီးက လိမ်လည်မှုဖြင့် ကြီးပွားလာသည် ဆိုလျှင် အခြားသူများက အမေရိကန်ကို မည်သို့ ထင်မြင်ကြမည်နည်း။

သူ ရာထူးတက်လာပြီး မကြာမီ အင်တာနက် ပူဖောင်း ပေါက်ကွဲကာ စီးပွားရေး ကျဆင်းမှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် ခေါင်းကိုက်စရာ ဖြစ်နေရသည်။ ယခင် အစိုးရ လက်ထက်က စီးပွားရေး ကောင်းမွန်မှုသည် အတုအယောင် သက်သက်သာ ဖြစ်ပြီး ဤကဲ့သို့သော ကုမ္ပဏီများက ဖန်တီးထားသော ပုံရိပ်ယောင်များသာ ဖြစ်ကြောင်း ပေါ်လွင်လာသည်။

Enron နှင့် WorldCom ကဲ့သို့သော ကုမ္ပဏီများ မရှိခဲ့လျှင် အင်တာနက် ပူဖောင်း ဤမျှ ကြီးမားမည် မဟုတ်ပေ။ သူ ယခုကဲ့သို့ အခြေအနေ ဆိုးရွားနေမည် မဟုတ်ပေ။ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်အတွက် နိုင်ငံအသီးသီးသို့ လိုက်လံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တောင်းခံနေရသော သမ္မတ ဘဝသည် အလွန် စိတ်ပျက်စရာ ကောင်းလှသည်။

WorldCom ၏ ခရက်ဒစ် အဆင့်သတ်မှတ်ချက်သည် အနိမ့်ဆုံးသို့ ချက်ချင်း လျှော့ချခံလိုက်ရသည်။ ဤအဆင့်ရောက်သွားလျှင် ချေးငွေ ရရှိရန် မဆိုထားနှင့်၊ ကုမ္ပဏီ ပျက်စီးတော့မည်ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် WorldCom အား ဒေါ်လာ ၂၅ ဘီလီယံ ထုတ်ချေးရန် စီစဉ်ထားသော ဘဏ် ၂၅ ခုသည် WorldCom အား လိမ်လည်မှုဖြင့် ပူးပေါင်း တရားစွဲဆိုလိုက်သည်။ ယခင်က ချေးငွေ ပြန်မရသေးသော ဘဏ်အချို့လည်း ပါဝင်လာပြီး WorldCom သည် အမြတ်ငွေကို အတုအယောင် တိုးမြှင့်ပြသကာ ၎င်းတို့ထံမှ ချေးငွေ လိမ်လည် ရယူခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကြသည်။

WorldCom ၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်း ကျဆင်းမှုသည် Enron ထက် ပိုမို မြန်ဆန်သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် စာရင်းလိမ်လည်မှု ကိစ္စရပ်များကို အလွန် ကြောက်ရွံ့နေကြပြီ ဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်။

ရက်အနည်းငယ် အတွင်း စာရင်းစစ် ကုမ္ပဏီ အချို့က WorldCom တွင် နောက်ထပ် စာရင်းမှား နှစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ခါမဲဒါ မာဆာအို တင်ပြခဲ့သော အထောက်အထားများ အားလုံး မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခဲ့ပြီး WorldCom ၏ စာရင်း ပြဿနာသည် ဒေါ်လာ ၈ ဘီလီယံနီးပါးအထိ တိုးလာခဲ့သည်။

WorldCom ၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းသည် ဒေါ်လာ ၇၀ ဘီလီယံမှ ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံအထိ လျင်မြန်စွာ ကျဆင်းသွားပြီး ဆက်လက် ကျဆင်းနေဆဲ ဖြစ်သည်။

လူတိုင်းက တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထုတ်ရောင်းနေကြသဖြင့် လူအများအပြား၏ ရှယ်ယာများကို ရောင်းချ၍ မရနိုင်ပေ။ သို့သော် WorldCom ၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းကမူ ဆက်တိုက် ကျဆင်းနေသည်။

WorldCom သည် CEO အသစ်ကို အလျင်အမြန် လဲလှယ်လိုက်သော်လည်း အခြေအနေ မထူးခြားပေ။ CEO အသစ်က စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုမှတစ်ဆင့် ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံခန့် ရန်ပုံငွေ ရရှိထားပြီး ဖောက်သည်များအား အရည်အသွေးမြင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ဆက်လက် ပေးစွမ်းသွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သော်လည်း မည်သူမျှ မယုံကြည်ကြပေ။

WorldCom ရင်ဆိုင်ရမည့် ပြစ်ဒဏ် ဆုံးဖြတ်ချက် မထွက်သေးမီ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းသည် မူလ တန်ဖိုးအောက်သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

WorldCom ၏ အမှန်တကယ် တန်ဖိုးအောက်သို့ပင် ကျဆင်းသွားသည်။ WorldCom တွင် ပုံသေ ပိုင်ဆိုင်မှုများစွာ ရှိသေးပြီး ၎င်းတို့၏ တန်ဖိုးသည် ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံကျော် တန်ဖိုးရှိသည်။ ကံမကောင်းစွာဖြင့် WorldCom ၏ ကြွေးမြီက ပိုမိုများပြားနေပြီး ဤပုံသေ ပိုင်ဆိုင်မှုများဖြင့် ကြွေးမြီကို ကာမိအောင် မဆပ်နိုင်ပေ။

ထို့ကြောင့် WorldCom သည် ဒေဝါလီခံရန် လျှောက်ထားလိုက်ရပြီး Enronထက် ပိုမို မြန်ဆန်ခဲ့သည်။

ဖုန်းယွီတို့သည် WorldCom ရှယ်ယာများကို အချိန်မီ ပြန်ဝယ်ယူပြီး စာရင်းရှင်းလိုက်ရာ အမြတ်ငွေ အနည်းငယ် ရရှိလိုက်သည်။ WorldCom ၏ ကြွေးမြီ အချိုးအစား မြင့်မားလွန်းခြင်း မရှိပါက သူတို့ ပိုမို အမြတ်ရနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

ဤတစ်ကြိမ်တွင် ခါမဲဒါ မာဆာအို၊ ရဲလ်ဖ်တို့လည်း အမြတ်ရရှိခဲ့ကြသည်။ Business Week ၏ ရှယ်ယာရှင် အချို့လည်း အမြတ်ရရှိခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့ ပါဝင်လာခြင်းကြောင့် ဖုန်းယွီတို့သည် WorldCom ရှယ်ယာများကို ပိုမို Short မလုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

သို့သော် ကိစ္စမရှိပေ။ Business Week သည် ဖုန်းယွီအား လွတ်လပ်သော ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဖိတ်ကြားခဲ့ပြီး ရှယ်ယာ အချို့ကို ဖုန်းယွီအား ရောင်းချပေးမည်ဟုပင် ကတိပြုခဲ့သည်။

ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ပြောရလျှင် ထိုရှယ်ယာရှင်များသည် ဖုန်းယွီနှင့် ရင်းနှီးမှု ရယူလိုကြပြီး နောက်တစ်ကြိမ် ငွေရှာမည့် အခွင့်အရေး ရှိလာပါက ဖုန်းယွီက သူတို့အား ခေါ်ဆောင်သွားရန် မျှော်လင့်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်။

သို့သော် ဖုန်းယွီ မမျှော်လင့်ထားသည်မှာ စာရင်းလိမ်လည်မှု အရှုပ်တော်ပုံ၏ ရိုက်ခတ်မှုသည် ပိုမို ကျယ်ပြန့်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

******