အခန်း (၃၁-၃၂)
Vol. 4 Ch. 31-32
အခန်း ၃၁။ နယ်နှင်ခံအင်မော်တယ် အဆင့်သတ်မှတ်ချက်၊ တောင်နှင့်ပင်လယ်အင်မော်တယ်ဂိုဏ်း
“ဆေးဝါးတွေကို အဆင့်ဆယ်ဆင့် ခွဲခြားထားတယ်၊ အဆင့်တိုင်းမှာလည်း ကိုယ်ပိုင် ဧကရာဇ်ဆေး၊ အမတ်ကြီးဆေး၊ အကူဆေးနဲ့ သံတမန်ဆေးဆိုတဲ့ အခန်းကဏ္ဍတွေ ရှိကြတာပေါ့...”
“ဆိုရိုးစကားရှိတယ်လေ ဆေးဝါးတွေမှာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဟန်ချက်ညီစေဖို့ ဧကရာဇ်၊ အမတ်ကြီး၊ အကူ နဲ့ သံတမန် အခန်းကဏ္ဍတွေ ရှိရမယ်လို့... ဆေးညွှန်းအားလုံးမှာ ဧကရာဇ်ဆေး တစ်မျိုး အမတ်ကြီးဆေးနှစ်မျိုး အကူဆေး သုံးမျိုး နဲ့ သံတမန်ဆေး ငါးမျိုး ဒါမှမဟုတ် ဧကရာဇ်ဆေးတစ်မျိုး အမတ်ကြီးဆေးသုံးမျိုးနဲ့ သံတမန်ဆေးကိုးမျိုးကို အသုံးပြုတာက အသင့်တော်ဆုံးပဲ...”
(မူရင်း အဓိပ္ပာယ်အတိုင်းပါ)
ကဲ့ချင်က ပျင်းရိစွာ ရှင်းပြလိုက်သည်။
“ဒါက ဆေးဖော်စပ်ခြင်းရဲ့ အခြေခံမူပဲ၊ ရှားပါးပန်းတွေနဲ့ ထူးဆန်းတဲ့ဆေးပင်တွေမှာလည်း သဘာဝအလျောက်ဘုရင်ဆိုတာ ရှိပြီးသား၊ ဧကရာဇ်ဆေးက တခြားဆေးဖက်ဝင် ဂုဏ်သတ္တိတွေကို ဦးဆောင်တာပေါ့...”
“ဪ ဒီလိုကိုး...။ ဒါက ဝိုင်ချက်နည်းတွေနဲ့ ဆင်တူတာပဲ၊ အဓိကလမ်းညွှန်၊ အရန်လမ်းညွှန် နဲ့ သာမန်ကုန်ကြမ်းတွေဆိုပြီး ရှိတာပဲလေ...”
လင်းရီက ခေါင်းညိတ်လိုက်သည်။
“ဝိုင်တာအို နဲ့ ဆေးတာအိုက တကယ့်ကို ဆင်တူတာပေါ့၊ ရှားပါးပန်းတွေနဲ့ ထူးဆန်းတဲ့ဆေးပင်တွေကိုသုံးပြီး ဝိုင်ချက်ချင်ရင်တော့ စကားတစ်ခွန်းတည်းကို မှတ်ထားဖို့ လိုမယ်...”
ကဲ့ချင်က နက်နဲသော ပညာရှိတစ်ဦးအလား ပြောဆိုလိုက်သည်။
“ဘာများလဲ...”
လင်းရီ၏ နှလုံးသားက လှုပ်ခတ်သွားခဲ့ရသည်။
“ဆေးဝါးတွေမှာ ယင်နဲ့ယန် ကိုက်ညီမှု၊ မိဘနဲ့သားသမီး၊ မောင်နှမ၊ အမြစ်နဲ့ပင်စည်၊ ပန်းနဲ့အသီး၊ ဆေးပင်နဲ့ကျောက်တုံး၊ အရိုးနဲ့အသား ဆိုတဲ့ ဆက်နွှယ်မှုတွေ ရှိကြတယ်လေ။ တချို့က တစ်ကိုယ်တည်း အစွမ်းပြတယ်၊ တချို့က အပြန်အလှန်ကူညီခြင်း လိုအပ်တယ်၊ တချို့က အပြန်အလှန်အကျိုးပြုခြင်း ရှိတယ်၊ တချို့က အပြန်အလှန်ကြောက်ရွံ့ခြင်း ရှိတယ်၊ တချို့က အပြန်အလှန်မနှစ်သက်ခြင်း ရှိတယ်၊ တချို့က ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ခြင်း ရှိပြီး တချို့ကတော့ အပြန်အလှန်ဖျက်ဆီးခြင်း ရှိကြတာပေါ့။ ဒီခံစားချက် ခုနစ်မျိုးထဲမှာ ဆေးတွေကို ပေါင်းစပ်တဲ့အခါ အပြန်အလှန်ကူညီတာနဲ့ အပြန်အလှန်အကျိုးပြုတာတွေကို သုံးရမယ်၊ အပြန်အလှန်မနှစ်သက်တာနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်တာတွေကိုတော့ ရှောင်ရမယ်။ တကယ်လို့ ထိန်းချုပ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အဆိပ်အတောက် ရှိနေမယ်ဆိုရင်တော့ အပြန်အလှန်ကြောက်ရွံ့တာ ဒါမှမဟုတ် အပြန်အလှန်ဖျက်ဆီးတာတွေကို သုံးနိုင်တယ်၊ အဲဒီလိုမှမဟုတ်ရင်တော့ အတူတူ မပေါင်းစပ်တာ အကောင်းဆုံးပဲ...” ကဲ့ချင်က ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ပြောလိုက်သည်။
လင်းရီ၏ စိတ်ထဲတွင် တုန်လှုပ်သွားခဲ့ရသည်။ ကဲ့ချင်က ပြောလိုက်သည့်အရာမှာ နက်နဲပြီး နားလည်ရန် ခက်ခဲပုံရသော်လည်း လင်းရီကမူ အလွန် ရှင်းလင်းစွာ နားလည်သွားခဲ့၏။ အတိုချုပ်ပြောရလျှင် ဆေးဖက်ဝင် ဂုဏ်သတ္တိများသည် အပြန်အလှန် ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သလို အပြန်အလှန် အားဖြည့်ပေးနိုင်သည်၊ ထို့အတူ အပြန်အလှန် မွေးဖွားပေးနိုင်သလို အပြန်အလှန် ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်ကြပေသည်။
“ဒါကို နားလည်သွားပြီး ဒီမှာရှိတဲ့ ဆေးပင်တွေရဲ့ အာနိသင်အားလုံးကို မှတ်မိသွားပြီဆိုရင်တော့ တတိယအဆင့်အောက် ဆေးလုံးတွေ ဖော်စပ်ဖို့က မင်းအတွက် မခက်ခဲတော့ပါဘူး...”
ကဲ့ချင်က စကားပြောရင်း သူ့နှလုံးသားထဲတွင် တိုးညင်းစွာ သက်ပြင်းချလိုက်မိသည်။ လင်းရီ၏ ဆေးဖော်စပ်ခြင်း အရိုးတည်ဆောက်ပုံကလည်း အံ့မခန်း ဖြစ်နေခဲ့သည် မဟုတ်လော။
“ဟုတ်ကဲ့...”
လင်းရီက ဆက်မပြောတော့ဘဲ ဆေးဖက်ဝင် ဂုဏ်သတ္တိများကို လုံ့လစိုက်ထုတ်၍ စတင် မှတ်သားတော့သည်။ ဆေးပင် အမျိုးအစားပေါင်း နှစ်သိန်းကျော်ကို မှတ်သားရခြင်းမှာ ကြီးမားလှသော အလုပ်တစ်ခု ဖြစ်ပေ၏။
“ဟွေရှင်း မှန်ထဲကပန်း၊ ရေထဲကလ ဝိုင်ချက်နည်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စောစောက ပြောခဲ့တဲ့ အရိပ်အမြွက်က ဘာများလဲ...”
ညတာ ရောက်ရှိလာပြီး အချင်းချင်း မခွဲခွာမီ လင်းရီက ဟွေရှင်းကို မေးမြန်းလိုက်သည်။
“ကျွန်မ အချစ်ပန်း နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အရိပ်အမြွက်တစ်ခု ရှာတွေ့ခဲ့တယ်...”
ဟွေရှင်းက ရှေးဟောင်းကျမ်းစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ယူကာ ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုကို ညွှန်ပြရင်း ပြောလိုက်သည်။
“ဒဏ္ဍာရီအရ ရှေးခေတ်တုန်းက ကျင့်ကြံသူတစ်ဦးဟာ ခံစားချက်ကတစ်ဆင့် တာအိုထဲကို ဝင်ခဲ့တယ်တဲ့။ တာအိုထဲ ရောက်သွားပြီးတဲ့နောက်မှာ မိုင်ပေါင်း သုံးထောင်အထိ ပန်းတွေ ပွင့်လန်းသွားခဲ့တယ်လို့ ဆိုကြတယ်...”
“တကယ်လို့ အဲဒီအချစ်ပန်းဆိုတာ အဲဒီပန်းကို ဆိုလိုတာများလား...။အဲဒီလို ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိတာပေါ့...”
လင်းရီ၏ မျက်လုံးများက တောက်ပသွားခဲ့သည်။
“ဒီကိစ္စအတွက် မင်း အများကြီး ကူညီပေးပြီးပါပြီ၊ ဒါတွေကြောင့် မင်းရဲ့ ကျင့်ကြံခြင်းကို အနှောင့်အယှက် မဖြစ်စေချင်ဘူး...”
လင်းရီက သူမကို အလေးအနက် သတိပေးလိုက်သည်။
“ဒါပေမဲ့…”
“ရပါတယ် အဆင်ပြေပါတယ်။ ကျန်တာတွေကိုတော့ ငါ့ဘာသာပဲ ကိုင်တွယ်လိုက်ပါ့မယ်...”
လင်းရီက ဟွေရှင်းကို ငြင်းဆန်ခွင့် မပေးတော့ပေ။ သူ့လက်ကို ဝှေ့ယမ်းလိုက်ရာ ကျောက်စိမ်းပေလွှာ အပုံကြီးမှာ သူ၏ ဟင်းလင်းပြင်မှော်ရတနာအတွင်းသို့ ရောက်ရှိသွားတော့သည်။
လင်းရီအနေဖြင့် ယခုအခါ စိတ်အေးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ တကယ်လို့ အချစ်ပန်းက ခံစားချက်ကတစ်ဆင့် တာအိုထဲကို ဝင်ရာကနေ ပွင့်လာတဲ့ ပန်းဖြစ်မယ်ဆိုရင် ဝမ်းနည်းကြေကွဲခြင်းမြက်ဆိုတာကလည်း ဝမ်းနည်းမှုကတစ်ဆင့် တာအိုထဲကို ဝင်ရာကနေ ပေါက်လာတဲ့ မြက်များ ဖြစ်နေမလား။ ဝမ့်ယိုသီး ဆိုတာကလည်း ပူပန်မှုတွေကို မေ့ပျောက်ပြီး တာအိုထဲကို ဝင်ရာကနေ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အသီးများ ဖြစ်နေမလား။
“ဟုတ်ကဲ့ပါ...”
ဟွေရှင်းက ခေါင်းညိတ်လိုက်သည်။
အခန်း ၃၂။ မတူညီသော အမည်များ၊ ကျိုးယွင်၏ ဝမ်းနည်းမှု
“တောင်သခင် ဧည့်သည်တစ်ယောက် စောင့်နေပါတယ်...”
လင်းရီ ဝိုင်တောင်သို့ ပြန်ရောက်သည်နှင့် ဆူးလီက ရှေ့ထွက်၍ သတင်းပို့လိုက်သည်။
“ဘယ်သူလဲ..”
လင်းရီက အံ့အားသင့်သွားခဲ့သည်။
“တောင်နှင့်ပင်လယ်အင်မော်တယ်ဂိုဏ်းက တပည့်တစ်ယောက်ပါ...”
ဆူးလီက စိတ်အားထက်သန်သော မျက်လုံးများဖြင့် ပြောလိုက်သည်။
“တောင်နှင့်ပင်လယ်အင်မော်တယ်ဂိုဏ်းက တပည့်က တောင်သခင်ဆီကို နယ်နှင်ခံအင်မော်တယ် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် လာပို့ပေးတာပါ...”
“ဒါဆိုရင်တော့ အရမ်းကောင်းတာပဲ...”
လင်းရီ၏ မျက်လုံးများမှာ ပို၍ တောက်ပလာခဲ့၏။
လင်းရီက ထရပ်လိုက်ပြီး တောင်ထိပ်သို့ တိုက်ရိုက် ဦးတည်သွားခဲ့သည်။ ခဏအကြာတွင် လင်းရီသည် သူ၏ အင်မော်တယ်လိုဏ်ဂူသို့ ပြန်ရောက်သွားခဲ့၏။ ရေကန်လယ်ရှိ ခန်းမဆောင်တစ်ခုတွင် အဖြူရောင်ဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသော အမျိုးသမီးတစ်ဦး တစ်ကိုယ်တည်း ရပ်နေသည်ကို သူ မြင်လိုက်ရသည်။
“တောင်နှင့်ပင်လယ်အင်မော်တယ်ဂိုဏ်းရဲ့ တပည့်ရှန်ကွမ်းယွီက တောင်သခင်လင်းကို နှုတ်ဆက်ပါတယ်...”
လင်းရီက တိမ်တိုက်တစ်ခုကို စီးနင်းကာ ရှန်ကွမ်းယွီ၏ ဘေးတွင် ဆင်းသက်လိုက်ပြီး ပြုံးလျက် ပြောလိုက်သည်။
“တာအိုမိတ်ဆွေရှန်ကွမ်း ကျွန်တော် ရောက်လာတာကြောင့် တာအိုမိတ်ဆွေရဲ့ ကြည်နူးစရာ အချိန်တွေကို နှောင့်ယှက်မိသွားလား မသိဘူး...”
“ကျွန်မက စိတ်ကူးပေါက်လို့ အပျော်တမ်းတီးခတ်ကြည့်နေတာပါ၊ တောင်သခင်လင်းက လှောင်မရယ်ဖို့ပဲ မျှော်လင့်ပါတယ်...”
ရှန်ကွမ်းယွီက စကားပြောနေရင်း လင်းရီကို မသိမသာ အကဲခတ်လိုက်သည်။ သူမ ကြည့်လေလေ ပို၍ အံ့အားသင့်လေလေ ဖြစ်လာခဲ့၏။ အခြေတည်အဆင့်။ သူက ဝိုင်တာအို အခြေတည်အဆင့်ကို အောင်မြင်စွာ ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီဟု သူမ မထင်ထားခဲ့ချေ။
“တာအိုမိတ်ဆွေရှန်ကွမ်း ဒီကို ဘာကိစ္စနဲ့ လာခဲ့တာလဲ...”
လင်းရီက ပြုံးလျက် မေးလိုက်သည်။
“ကျွန်မက နယ်နှင်ခံအင်မော်တယ် အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အတွက် လာခဲ့တာပါ၊ တောင်သခင်လင်းရဲ့ ပုံတူတစ်ချပ် ဆွဲပေးချင်လို့ပါ...”
ရှန်ကွမ်းယွီက ပြောလိုက်သည်။
“ပုံတူဆွဲမယ် ဟုတ်လား...”
လင်းရီ၏ ဓားကဲ့သို့သော မျက်ခုံးများ မြင့်တက်သွားခဲ့သည်။
“ဟုတ်ပါတယ်၊ နယ်နှင်ခံအင်မော်တယ် အဆင့်သတ်မှတ်ချက်မှာ လူဆယ်ယောက် ပါပါတယ်၊ ကျွန်မတို့က သူတို့ရဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ပြင်ဆင်ပြီးသွားပြီဆိုတော့ အခု စာရင်းသွင်းဖို့အတွက် သူတို့ရဲ့ ပုံတူတွေ လိုအပ်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် တောင်သခင်လင်းအနေနဲ့ ကူညီပေးဖို့ မျှော်လင့်ပါတယ်...”
“ဒါက ကိစ္စသေးလေးပါ...”
လင်းရီက ဂရုမစိုက်ပေ။
ရှန်ကွမ်းယွီက သူမလက်ကို လှန်လိုက်ရာ စုတ်တံများ၊ တိမ်ရနံ့မင်၊ စက္ကူ နှင့် မှင်ကျောက်တို့ကို ထုတ်ယူလိုက်ပြီး ခန်းမဆောင်အတွင်းရှိ ကျောက်စားပွဲပေါ်တွင် ဖြန့်ခင်းလိုက်သည်။
“ဒီမင်က အနည်းငယ် ထူးခြားနေသလိုပဲ...”
လင်းရီက နှာခေါင်းကို ရှုံ့လိုက်သည်။
“တကယ်လို့ ကျွန်တော် မှားမသွားဘူးဆိုရင် ဒီမင်က ရှားပါးဆေးပင် အမျိုးအစားပေါင်း သုံးဆယ့်နှစ်မျိုးကို ပေါင်းစပ်ထားတာ ဖြစ်ရမယ်...”
ရှန်ကွမ်းယွီ၏ မျက်နှာပေါ်တွင် အံ့အားသင့်သော အမူအရာတစ်ခု လင်းလက်သွားခဲ့၏။
“မှန်တာပေါ့၊ ဒီမင်ကို တိမ်ရနံ့မင် လို့ ခေါ်ပါတယ်၊ အဲဒီထဲမှာ ရှားပါးဆေးပင် ၃၂ မျိုး ပါဝင်တာ မှန်ပါတယ်...”
“တာအိုမိတ်ဆွေ ရှန်ကွမ်း တစ်စုံတစ်ယောက်က ခံစားချက်ကတစ်ဆင့် တာအိုထဲကို ဝင်ခဲ့ပြီး မိုင်ပေါင်းသုံးသောင်းအထိ ပန်းတွေ ပွင့်လန်းသွားခဲ့တယ်ဆိုတဲ့အကြောင်း ကြားဖူးလား...”
လင်းရီက စကားလမ်းကြောင်းကို အဓိကအချက်ဆီသို့ တိုက်ရိုက် လွှဲပြောင်းလိုက်သည်။
“ဆန်းတောင်မှာ အနှစ်သုံးထောင် ကြာပြီးတဲ့နောက် လူသားအသွင် ပြောင်းလဲခဲ့တဲ့ သစ်ပင်တစ်ပင် ရှိခဲ့ဖူးပါတယ်၊ သူ့နာမည်က ရှောင်လို့ ခေါ်တယ်လေ။ ရှောင်က လောကီကမ္ဘာထဲကို ဝင်ရောက်ပြီး ခံစားချက်ကတစ်ဆင့် တာအိုထဲကို ဝင်ခဲ့ရာကနေ မိုင်ပေါင်း သုံးသောင်းအထိ ပန်းတွေ ပွင့်လန်းသွားခဲ့ပြီး အဲဒီနေရာကို မက်မွန်ပွင့်တောင် လို့ အမည်ပေးခဲ့တာပေါ့...”
“မှန်တာပေါ့ အဲဒီကိစ္စပဲလေ...”
လင်းရီက ဝိုင်တစ်ငုံ သောက်လိုက်သည်။
“အဲဒီပန်းတွေကော အခုထိ ကျန်နေသေးတာမျိုး ရှိလား...”
“ဒါပေါ့ ရှိတာပေါ့၊ အဲဒီပန်းက တာအိုမေးမြန်းခြင်း ပန်းတစ်မျိုးပဲ၊ ရှားပါးပန်းတွေထဲမှာ ဘုရင်တစ်ဆူပေါ့၊ အဆင့်သုံးမှာရှိပြီး ငါးရောင်ခြယ်မက်မွန်ပန်းလို့ ခေါ်ပါတယ်၊ ဂိုဏ်းအသီးသီးရဲ့ ဆေးဥယျာဉ်တွေမှာတော့ ရှိနေမှာပါ...” ရှန်ကွမ်းယွီက ပြောလိုက်သည်။
“ဒါဆိုရင် အချစ်ပန်းဆိုတာ ငါးရောင်ခြယ်မက်မွန်ပန်း ပေါ့လေ...”
လင်းရီက ၎င်းကို ကြားသောအခါ ခါးသီးစွာ ပြုံးလိုက်မိသည်။
“တာအိုမိတ်ဆွေရှန်ကွမ်း ပူပန်မှုတွေကို မေ့ပျောက်တာကတစ်ဆင့် တာအိုထဲကို ဝင်ခဲ့သူတွေရှိလား၊ ပြီးတော့ သူတို့နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကော ရှိလားဆိုတာ သိနိုင်မလား...” လင်းရီက ထပ်မံ မေးမြန်းလိုက်သည်။
“ပူပန်မှုတွေကို မေ့ပျောက်တာကတစ်ဆင့် တာအိုထဲကို ဝင်ခဲ့သူကတော့ တစ်ယောက်ပဲ ရှိပါတယ်၊ သူ့ရဲ့ တာအိုဘွဲ့က ဝူယိုးလို့ ခေါ်တယ်...”
ရှန်ကွမ်းယွီက ရှင်းပြလိုက်သည်။
“ဝူယိုးက တာအိုထဲကို ဝင်သွားတဲ့အခါ သူ့တစ်ဘဝလုံးစာ ပူပန်မှုတွေက တာအိုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပြီး မက်မွန်သီးတွေ ဖြစ်လာခဲ့တယ်။ ဒီအသီးက အလွန်ထူးဆန်းတဲ့အရသာ ရှိပေမဲ့ နှလုံးသားတွင်း နတ်ဆိုးတွေကိုတော့ ဖြေဖျောက်ပေးနိုင်တယ်လေ...”
“ဒါဆိုရင် ဝမ်းနည်းမှုကတစ်ဆင့် တာအိုထဲကို ဝင်ခဲ့သူကကော ဘယ်သူလဲ...”
လင်းရီက မေးလိုက်သည်။
“ဝမ်းနည်းမှုကတစ်ဆင့် တာအိုထဲကို ဝင်ခဲ့သူတွေကတော့ အများကြီးရှိပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ သူတို့နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ပစ္စည်းတစ်ခု ကျန်နေခဲ့သူကတော့ တစ်ယောက်ပဲ ရှိတယ်၊ ပြီးတော့ အဲဒီလူက တာလော့အင်မော်တယ်ဂိုဏ်းနဲ့လည်း ပတ်သက်နေတယ်လေ...”
ရှန်ကွမ်းယွီ၏ လက်မှာ ရပ်တန့်သွားပြီး လင်းရီကို ကြည့်လိုက်သည်။
“တိတိကျကျ ပြောရရင်တော့ တာလော့အင်မော်တယ်ဂိုဏ်းရဲ့ တာအိုသိုလှောင်ရာ စာအုပ်တောင် တောင်သခင် ကျိုးယွင်နဲ့ ပတ်သက်နေတာပါ...”
“ဆရာနဲ့ ပတ်သက်နေတယ် ဟုတ်လား...”
လင်းရီက ဇဝေဇဝါ ဖြစ်သွားခဲ့ရသည်။
“ဟုတ်ပါတယ်၊ လူအများအပြားက ဒါကို သိထားကြပေမဲ့ ကျွန်မကတော့ တိကျတဲ့ အကြောင်းရင်းကို ရှင်းမပြနိုင်ဘူးလေ။ တကယ်လို့ ဖြစ်နိုင်မယ်ဆိုရင် တောင်သခင်လင်းအနေနဲ့ တောင်သခင်ကျိုးကို ကိုယ်ပိုင်ပဲ မေးကြည့်တာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်...”
ရှန်ကွမ်းယွီက လင်းရီကို အားနာသော အမူအရာဖြင့် ကြည့်လိုက်လေတော့သည်။