လေနှင့်တိမ်များပြောင်းလဲသွားခြင်း

နယူးယုခေတ် ၁၃၂၂၊ သြဂုတ်လ ပထမနေ့

ယုံကျိုးသည် ယွင်လန်မြစ်၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ၎င်း၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် အများအားဖြင့် လွင်ပြင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကာ စီရင်စုတစ်ခုလုံးသည် အနောက်မြောက်မှ အရှေ့တောင်သို့ ယေဘုယျအားဖြင့် ဆန့်တန်းလျက်ရှိပြီး လမ်းသုံးသွယ်နှင့် စီရင်စုရှစ်ခုသို့ ခွဲခြားထားသည်။

လမ်းသုံးသွယ်မှာ ရှန်ယွမ်လမ်း၊ ကျုံယွမ်လမ်းနှင့် ရှယွမ်လမ်းတို့ဖြစ်သည်။

စီရင်စုရှစ်ခုကို မြေမျက်နှာသွင်ပြင်အပေါ် အခြေခံ၍ အရှေ့တောင်ဘက်သို့ ဆင်နန်စီရင်စုနှင့် တောင်ဘက်အစွန်ဆုံးရှိ ချီလီစီရင်စုတို့အဖြစ် ယေဘုယျအားဖြင့် ခွဲခြားနိုင်ပြီး ၎င်းတို့နှစ်ခုလုံးသည် ရှယွမ်လမ်း၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ကျရောက်သည်။

မြောက်ဘက်တည့်တည့်ရှိ ဟုန်ယွမ်စီရင်စု၊ ယုံကျိုးမြို့တော်တည်ရှိသော ကျုံယွမ်စီရင်စုနှင့် ကျုံယွမ်စီရင်စု၏ တောင်ဘက်ရှိ ဟုန်ဒူစီရင်စုတို့သည် ကျုံယွမ်လမ်းတွင် ပါဝင်သည်။

နောက်ဆုံး ရှန်ယွမ်လမ်းတွင်လည်း စီရင်စုသုံးခုရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ ကျုံယွမ်စီရင်စု၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ အန်ယွမ်စီရင်စု၊ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ တင်ယွမ်စီရင်စုနှင့် အနောက်မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးရှိ ကျိူလင်စီရင်စုတို့ဖြစ်ပြီး ဘင်ကျိုးနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီဖြစ်သည်။

စီရင်စုရှစ်ခုသည် ခရိုင် ၆၄ ခုကို အုပ်ချုပ်ပြီး လူဦးရေ သန်း ၄၀၀ နီးပါးရှိသည်။ လူတိုင်းသည် ရက္ခသသန့်ရှင်းသောဂိုဏ်း၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိပြီး သန့်ရှင်းသောဂိုဏ်းကို အမြင့်မြတ်ဆုံးအဖြစ် ကိုးကွယ်ကြသော်လည်း မတူညီသော ပထဝီဝင်အနေအထားများကြောင့် ဒေသန္တရဓလေ့ထုံးစံများနှင့် အလေ့အထများတွင် အနည်းငယ် ကွဲပြားမှုများ ရှိနေသေးသည်။

ဥပမာအားဖြင့် ယုံကျိုးတစ်ခုလုံးသည် အနက်ရောင်ကို မြတ်နိုးပြီး လူအများစုသည် ခါးစည်းနှင့် တိုတောင်းသော အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်ကြသော်လည်း အနီးကပ်ကြည့်ပါက အနည်းငယ် ကွဲပြားမှုအချို့ကို တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။

ရှုကျိုးအနီးရှိ ဆင်နန်စီရင်စုမှ လူများသည် အဝတ်အစားအရောင်များတွင် ပိုမိုကွဲပြားသော ပုံစံများရှိပြီး အထူးသဖြင့် ရှုကျိုး၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် လူအနည်းငယ်သည် အဖြူရောင်ကို တဖြည်းဖြည်း နှစ်သက်လာကြသည်။

တောင်ဘက်အစွန်ဆုံးရှိ ချီလီစီရင်စုမှ လူများသည် နန်ကျန်း၏ မတူညီသော မျိုးနွယ်စုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အများအပြားသည် သားရဲအရေခွံ သို့မဟုတ် သားရဲသွားများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အလှဆင်ပစ္စည်းများကို ဝတ်ဆင်ရန် နှစ်သက်ကြသည်။

အခြားနေရာများသည်လည်း အလားတူပင်ဖြစ်ပြီး ဘင်ကျိုးနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသော ကျိူလင်စီရင်စုသည်လည်း သဘာဝကျကျ ထိုနည်းလည်းကောင်းပင်ဖြစ်သည်။

ဘင်ကျိုးကို အုပ်စိုးသူမှာ သွေးဝိညာဉ်နတ်ဆိုးဂိုဏ်းဖြစ်ပြီး နတ်ဆိုးလမ်းစဉ်သည် အများအားဖြင့် တော၏ဥပဒေကို အားပေးကာ လက်သီးဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရန် နှစ်သက်ပြီး သွေးဝိညာဉ်နတ်ဆိုးဂိုဏ်းသည်လည်း ထိုနည်းတူပင်ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဘင်ကျိုးတွင် သွေးဝိညာဉ်နတ်ဆိုးဂိုဏ်းသည် ဤဥပဒေကိုပင် ပိုမိုပြင်းထန်စေကာ မကောင်းမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသည်အထိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ပြောရလျှင် သွေးဝိညာဉ်သန့်ရှင်းသောဂိုဏ်း၏ မူလအစကို မပြောဘဲ မနေနိုင်ပေ။

သွေးဝိညာဉ်နတ်ဆိုးဂိုဏ်းကို တည်ထောင်သူ မန်ချီူလီ (နီမိုဃ်းတိမ်နတ်သမီးဟု ပိုသိကြသည်) သည် ယွီကိုယ်ခံပညာဂိုဏ်းမှ ကျန်းထျန်မင်၏ နန်းတွင်းရှိ သာမန်မိဖုရားတစ်ပါးသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။

သူမသည် ဝူဇုန်၏ ၂၁ နှစ်မြောက်တွင် နန်းတော်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး အစပိုင်း၌ ကျန်းထျန်မင်၏ နှစ်သက်မှုကို မခံခဲ့ရဟု ကောလာဟလများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူမသည် မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ သွေးဝိညာဉ်သန့်ရှင်းသောနည်းလမ်းကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းကို ကျွမ်းကျင်ပြီးနောက် သူမ၏ အင်အားနှင့် ဆွဲဆောင်မှု တိုးလာကာ ပထမဦးစွာ ဝူဇုန်၏ နှစ်သက်မှုကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ရရှိခဲ့သည်။

နောက်ပိုင်းတွင် မန်ချီူလီသည် သူမ၏ ဉာဏ်ပညာကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပြသခဲ့ပြီး ဝူဇုန်၏ ယုံကြည်မှုကို တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားစေကာ တစ်ကြိမ်တွင် သူမအား နိုင်ငံရေးကိစ္စများကို ကိုယ်စား ကိုင်တွယ်ခွင့် အထူးခွင့်ပြုခဲ့သည်။ စမ်းသပ်မှုတစ်ခုသာ ဖြစ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း မန်ချီူလီသည် နိုင်ငံရေးကိစ္စများကို စီမံခန့်ခွဲရာတွင် အမျိုးသားများထက် မနိမ့်ကျကြောင်း ပြသခဲ့သည်။

အကြိမ်များစွာကြာပြီးနောက် သူမ၏ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခဲ့သော ကိစ္စများသည် အပြစ်ဆိုဖွယ်မရှိရုံသာမက နန်းတွင်းအပြင်ဘက်နှင့် အပြင်ဘက်ရှိ မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကမျှ အပြစ်တင်နိုင်ခြင်း မရှိသောကြောင့် ဝူဇုန်သည် ဤမိဖုရားကို ပို၍ပင် နှစ်သက်လာကာ သူမအား မဟာယုနတ်ဘုံဝိညာဉ်သန့်ရှင်းသော မိဖုရားဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ပြီး သူမ၏ အဆင့်အတန်းသည် မိဖုရားပြီးလျှင် ဒုတိယသာ ရှိသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် နန်းတွင်းအရာရှိများ၏ ကန့်ကွက်မှုကို လျစ်လျူရှုကာ သူမအား နိုင်ငံတော်ရေးရာများကို ပို၍ပင် လွှဲအပ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းသည် သူ့အား နံနက်ပိုင်း နန်းတော်တက်ရောက်ခြင်းကို ၂၅ နှစ်ဆက်တိုက် လွတ်သွားစေခဲ့သည်ဟု ကောလာဟလများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။

ထိုကဲ့သို့သော နတ်ဆိုးမိဖုရားတစ်ပါးသည် ထိုအချိန်က နတ်ဘုံနန်းတွင်း၏ အရာရှိများနှင့် လူများအကြား သူမ၏ ဂုဏ်သတင်းကို မှန်းဆနိုင်သော်လည်း မန်ချီူလီသည် လွယ်ကူသော ပစ်မှတ်မဟုတ်ပေ။ နတ်ဘုံမင်းဆက်၏ နိုင်ငံတော်ရေးရာများကို ကိုင်တွယ်ခွင့်ရရှိသော အင်အားကို အသုံးပြုကာ သူမသည် စစ်သူရဲများနှင့် မြင်းများ၏ စစ်သူကြီးချုပ် ကျောက်ယွီလုံကို ချဉ်းကပ်ခဲ့ပြီး ပြိုင်ဘက်များကို ဖိနှိပ်ကာ သူမ၏ ရာထူးကို ခိုင်မာစေကာ နန်းတွင်း၌ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာနီးပါး သူမ၏ လွှမ်းမိုးမှုရှိသော အနေအထားကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။

ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် ရှုပ်ထွေးမှုများ၏ လက္ခဏာများ စတင်ပေါ်ပေါက်လာပြီး ဝူဇုန်သည် ရုတ်တရက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်ကြောင်း သိရှိလာသောအခါမှသာ သူသည် အာဏာကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ သူသည် မန်ချီူလီကို ရာထူးမှ မဖယ်ရှားခဲ့သော်လည်း ဖိအားပေးခံရပြီး သူမကို လျစ်လျူရှုကာ သူမ၏ အဆင့်အတန်းကို သိသိသာသာ လျှော့ချခဲ့သည်။

တစ်ချိန်က အင်အားကြီးမားသော မဟာယုနတ်ဘုံနန်းတော် မည်သို့ပြိုလဲခဲ့သည်ဆိုသည်ကို တိကျသော အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ အမျိုးမျိုးသော ခန့်မှန်းချက်များ၏ အကြောင်းအရာတစ်ခုဖြစ်နေဆဲဖြစ်သော်လည်း နတ်ဆိုးမိဖုရားသည် တစ်ရာစုကြာ နိုင်ငံကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်ဟူသော အယူအဆကို ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက လက်ခံထားသောကြောင့် ဘင်ကျိုးနှင့် သွေးဝိညာဉ်သန့်ရှင်းသောဂိုဏ်းအကြောင်း ပြောဆိုသောအခါတိုင်း မန်ချီူလီကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကပ်ဘေးများကို သတိရလာကြသည်။

မဟာယုပြက္ခဒိန်သည် စုစုပေါင်း ၂၉၉၁ နှစ် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ဝူဇုန် နန်းစံခဲ့သော ၁၅၉ နှစ်အတွင်း ကမ္ဘာသည် အထူးသဖြင့် နောက်ဆုံးနှစ် ၅၀ အတွင်း ပို၍ပင် ဒုက္ခရောက်လာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာသည် မကြာခဏ စစ်ပွဲများနှင့် ရှုပ်ထွေးမှုများကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ကျောက်ယွီလုံသည် မဟာယုကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆန့်ကျင်သောအခါ နတ်ဘုံမင်းဆက်သည်လည်း လျင်မြန်စွာ ပြိုကွဲစပြုလာခဲ့သည်။

ထိုအချိန်တွင် မဟာယုနတ်ဘုံဝိညာဉ်သန့်ရှင်းသော မိဖုရား မန်ချီူလီသည် လက်ပိုက်ကြည့်နေရန် ဆန္ဒမရှိခဲ့ပေ။ ကျောက်ယွီလုံကို အားကိုး၍မရကြောင်း သိသောကြောင့် သူမသည် နန်းတွင်းအစောင့်အရှောက်ဗိုလ်ချုပ် ယွီဝမ်ဟုန်ကျန်းနှင့် ကြိုတင်မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးသည် တပ်သားငါးသိန်းကို ခေါ်ဆောင်ကာ မြောက်ဘက်သို့ ထွက်ပြေးကာ ယူ၊ ယွီ၊ ဖန်နှင့် ဘင်ပြည်နယ်များကို လျင်မြန်စွာ သိမ်းပိုက်ကာ မဟာကျင်းသန့်ရှင်းသောမင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဧကရာဇ်နှစ်ပါးသည် ကောင်းကင်တစ်ခုတည်းအောက်တွင် အတူတကွ တည်ရှိနေခြင်းသည် အလွန်အံ့အားသင့်ဖွယ်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်ခြောက်ခုကို လုံးဝနီးပါး စည်းလုံးစေကာ ကမ္ဘာ့အထွတ်အထိပ်အတွက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။

ကံမကောင်းစွာဖြင့် နှစ်ဦးသည် ခဏတာသာ ပူးပေါင်းခဲ့ကြပြီး စိတ်ဝမ်းကွဲခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် နတ်ဆိုးအဆက်ဆက်သန့်ရှင်းသောဂိုဏ်း၊ ရက္ခသသန့်ရှင်းသောဂိုဏ်းနှင့် မဟာကျင်းသန့်ရှင်းသောမင်းဆက် မြောက်ပိုင်းကို စည်းလုံးစေလိုသော ဖြောင့်မတ်သောလမ်းစဉ်တို့၏ ခုခံမှုကိုလည်း ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် ဖြည်းဖြည်းချင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ရသည်။

မဟာကျင်းသန့်ရှင်းသောမင်းဆက်သည် ထိုအချိန်က အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိနေသော်လည်း ကမ္ဘာ့စစ်ဘုရင်များကို ရင်ဆိုင်ရသောကြောင့် ၎င်းတို့သည် အလျှော့ပေးခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးတွင် နှစ်ဦးသည် လမ်းခွဲခဲ့ကြသည်။

မန်ချီူလီသည် ဘင်နှင့် ဖန်ပြည်နယ်များကို ရရှိကာ သွေးဝိညာဉ်နတ်ဆိုးဂိုဏ်းကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယွီဝမ်ဟုန်ကျန်းသည် ယူနှင့် ယွီပြည်နယ်များကို သိမ်းပိုက်ကာ မဟာကျင်းသန့်ရှင်းသောမင်းဆက်ကို ဆက်လက်တည်ထောင်ခဲ့သည်။

နောက်ပိုင်းတွင် မန်ချီူလီသည် သူမ၏ ကျင့်ကြံမှုတွင် အခက်အခဲတစ်ခု ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး သွေးဝိညာဉ်နတ်ဆိုးဂိုဏ်းအတွင်း ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပေါ်ကာ ၎င်း၏ တိုးတက်မှု နောက်ကျကျန်ခဲ့ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် ယွီဝမ်ဟုန်ကျန်း၏ မဟာကျင်းသန့်ရှင်းသောမင်းဆက်သည် ကမ္ဘာ့အခြေအနေ တည်ငြိမ်ပြီးနောက် ချက်ချင်းပင် မဟာယုနတ်ဘုံနန်းတော်၏ အုပ်ချုပ်မှုနည်းလမ်းများကို တုပခဲ့သည်။ ရာစုနှစ်များစွာကြာလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့၏ အင်အားသည် အလွန်အမင်း တိုးတက်လာကာ နတ်ဆိုးလမ်းစဉ်၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

နယူးယုခေတ် ၈၉၁ ခုနှစ်၊ လွန်ခဲ့သော ၄၃၁ နှစ်တွင် သွေးဝိညာဉ်နတ်ဆိုးဂိုဏ်းသည် ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး မဟာကျင်းသည် ဖန်ကျိုးကို သိမ်းပိုက်ရန် အခွင့်ကောင်းယူခဲ့သည်။ သွေးဝိညာဉ်နတ်ဆိုးဂိုဏ်းတွင် ဘင်ကျိုးသာ ကျန်ရှိတော့သည်။ နတ်ဆိုးအဆက်ဆက်သန့်ရှင်းသောဂိုဏ်း၊ ရက္ခသနတ်ဆိုးဂိုဏ်းနှင့် မဟာကျင်းကို သတိရှိစေသော ဖြောင့်မတ်သောလမ်းစဉ်၏ စုပေါင်းအင်အားတို့၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု မရှိပါက သွေးဝိညာဉ်နတ်ဆိုးဂိုဏ်းသည် ဘင်ကျိုးကိုပင် ထိန်းသိမ်းနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။

သွေးဝိညာဉ်နတ်ဆိုးဂိုဏ်း၏ သံသယဖြစ်ဖွယ် မူလအစနှင့် ၎င်း၏တည်ထောင်သူ မန်ချီူလီ၏ ဂုဏ်မရှိလှသော ကိုယ်ရေးရာဇဝင်ရှိသော်လည်း ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့သန့်ရှင်းသောနယ်မြေဆယ်ခုတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး စကားပုံရှိသည့်အတိုင်း 'ပုပ်နေသော သင်္ဘောပင်လျှင် သံမှိုသုံးထောင်ရှိသည်' သွေးဝိညာဉ်နတ်ဆိုးဂိုဏ်း၏ အင်အားကို လျှော့တွက်၍ မရပေ။